تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمودرضا حاج گداعلي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي ارشدرياحي

تاريخ دفاع : 30/3/84

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر مجيد صادقي

عقول طولي از ديدگاه ابن‌سينا و ملاصدرا

چكيده

رساله حاضر در نه بخش تنظيم گرديده است ، كه به بحث عقول طولي كه يكي از مهمترين مباحث مطرح در فلسفه اسلامي است پرداخته شده است ، همچنين جايگاه اين نظريه و اركان اساسي تشكيل دهندة آن در فلسفه اسلامي مورد بررسي قرار گرفته است.

مسأله عقول طولي جايگاه خاصي در فلسفه اسلامي دارد . اين نظريه با مسائلي از قبيل ؛ نقش عقول در صدور كثرت از وحدت ، نقش عقول (عقل فعال ) در وحي و تبيين حكمت نبوي ونقش عقول طولي در فرايند معرفت ، كه از زمره پيچيده‌ترين مسائل فلسفه و يكي از دغدغه‌هاي فكري نگارنده بوده ، ارتباط مي‌يابد.

هدف اصلي اين رساله اين است كه اين مساله را به صورتي مستقل و جامع مورد بررسي قرار دهد و جايگاه عقول طولي را از ديدگاه فلاسفه اسلامي (ابن‌سينا و ملاصدرا) بيان نمايد و در ادامه به تبيين معضلاتي كه نظرية عقول طولي موفق به حل آن شده است بپردازد.

در فصل اول و دوم پايان‌نامه به مباحثي همچون تعريف لغوي و اصطلاحي عقل از ديدگاه‌هاي مخلتف و اثبات عقول پرداخته مي‌شود . در سومين فصل به بيان ويژگي‌هاي صادر اول و مسائل مربوط به آن پرداخته شده است . فصل چهارم بيان كيفيت صدور كثرات از واحد ونقش عقول در اين ميان را عهده‌دار مي‌باشد و در فصل پنجم به تعداد عقول اشاره مي‌گردد در فصل هفتم آخرين عقل از عقول طولي و وظايف آن مورد بررسي قرار مي‌گيرد . در فصل هشتم ارتباط نظريه عقول طولي با فرشته‌‌شناسي ديني تبين مي‌گردد.

در مجموع نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه عقول با وجود اينكه داراي بساطت بالذات مي‌باشند داراي كثرتي بالعرض مي‌باشند . همچنين عقول طولي در حكمت نبوي (وحي) ، معرفت و … داراي تاثيرند و از ديدگاه اين‌دو فيلسوف عقول طولي همان ملائك مقرب الهي‌اند.

واژگان كليدي: عقول طولي ، تشكيك ، تجلي ، واهب‌الصور ، كثرت ، وحدت ، وحي.