تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : -/12/71

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر مسعود معيري

نام و نام خانوادگي : منصور مرتضي پور

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسنعلي غيور

هيدروكليماتولوژي حوزه رودخانه جهان بين

چكيده

استان چهار محال بختياري از نظر اقتصادي بيشتر در بخش كشاورزي و دامپروري مورد توجه مي باشد. در قسمت چهار محال كشاورزي و در قسمت بختياري دامپروري از اهميت بيشتري برخوردارند. اين تفاوت در گرايشهاي فعاليت هاي اقتصادي در چهار محال و بختياري ناشي از وجود دشتها و سرزمينهاي هموار در چهار محال و وجود ناهمواريهاي زياد و زمينهاي پرشيب (كه كار كشاورزي را مشكل مي كند) در بختياري مي باشد. سياست دولت بويژه بعد از انقلاب بر خودكفائي و استقلال اقتصادي مي باشد. از آنجائي كه با افزايش جمعيت كشور و در نتيجه افزايش مصرف مواد غذائي و پوشاك به عنوان مقدم ترين نيازهاي مادي مطرح مي گردند، فعاليت هاي بخش كشاورزي و دامپروري جنبه زيربنائي پيدا كرده و با توجه به آن از اولويت خاصي برخوردار مي گردد. اين استان به عنوان يك قطب كشاورزي و دامپروري مورد توجه دولت قرار گرفته و پتانسيل بالاي آن در اين بخش عامل اصلي اين توجه مي باشد. انجام طرحها و پرورژه هاي موفق و برنامه ريزي صحيح و تخصيص و مصرف بودجه پيش بيني شده جهت آنها در شرايطي موفقيت آميز خواهد بود كه مطالعات هيدروكليمائي در اين رهگذر و بويژه در بخش كشاورزي، اصلي ترين و زيربنائي ترين مطالعات باشند. شناخت و تعيين و به كميت در آوردن آب در چرخه هيدرولوژيكي آن در يك منطقه و همچنين تعيين كيفيت و كميت فاكتورهاي اقليمي به عنوان مهم ترين عوامل مؤثر بر ارگانيزم ها بويژه گياهان (محصولات كشاورزي و پوشش طبيعي گياهي) اساسي ترين نقشي است كهانجام آن بوسيله مطالعات هيدروكليمائي امكان پذير است. نقش تابش و ميزان دما در رشد گياهي و كاهش آن (يخبندان) به عنوان عاملي بازدارنده در اين رشد و تعيين ميزان رطوبت و بارش در تأمين آبي گياهان و محصولات كشاورزي بويژه كشت ديم و مراتع و تغذيه آبهاي زيرزميني و تأمين آبهاي سطحي جهت آبياري و نقش تخريبي آن در فرسايش خاك و وقوع سيلاب و تعيين ميزان تبخير از نظر اثرات مستقيم و غير مستقيم آن و شناخت از بادها به دليل اثرات مستقيم آن بر ارگانيزم ها و اثرات غير مستقيم در ديگر فاكتورهاي اقليمي غير قابل انكار و بلكه بسيار مهم مي باشد.

در اين كار تحقيقاتي هدف اصلي برآوردن چنين نيازهاي مطالعاتي و تعيين خطوطي روشن از اين پيش نياز به طريقي «كمي» بوده است تا بتوان براساس آنها برنامه ريزي صحيح بويژه در بخش كشاورزي انجام داد. ضمنا“ ايجاد زمينه اي براي مطالعات موردي با اهدافي دقيق تر و پروژه هاي خاص نيز از اهداف اين مطالعه مي باشد. از آنجائي كه در يك مطالعه هيدروكليمائي آب مهمترين فاكتور مي باشد و «آب» در چرخه خود به صورت بخار اب يا آب مايع يا جامد نه تنها در جو بلكه بر روي سطح زمين و زيرزمين نيز جابجائي و تجمع دارد، لذا بررسي جنس زمينها و شيب آنها و شكل حوضه و خصوصيات فيزيكي آن و نقش فرسايشي آن و رابطه عوامل اقليمي در تكامل خاك و نقش خاك در ارتباط با گياه ما را بر آن داشت تا در جهت تكميل مطالعات در فصل هائي هر چند به اختصار از زمين شناسي و ژئومورفولوژي و خاك و پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه مطالبي را جهت شناخت بهتر ارائه دهيم.

در اينجا بايد از نواقص آماري و كوتاه بودن دروه هاي آماري و از همه مهمتر عدم دسترسي به آمار روزانه (در اقليم) و عدم آمار ساعاتي (بويژه در دبي دورخانه) و اصولا“ عدم وجود ايستگاههاي كافي اقليمي و هيدرومتري به عنوان اساسي ترين مشكل كار تحقيقي، ياد كرد.