تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمود خسروي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسنعلي غيور-دکتر محمدرضا کاوياني

تاريخ دفاع : -/-/68

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-ژئومورفولوژي

استاد مشاور : -

كاربرد روشهاي اقليم شناسي و هيدرولوژي در برنامه ريزي منابع آب و مديريت كنترل سيلاب در حوضه آبريز زاهدان

چكيده

حوضه آبريز زاهدان، حوضه اي نسبتا“ كوچك در جنوب شرق كشور است. قرار گرفتن حوضه در منطقه اي بياباني و بالنتيجه پائين بودن ترولات جوي از سوئي و وجود شهر زاهدان به عنوان دوازدهمين مركز جمعيتي كشور در حوضه باعث گرديده كه اين حوضه به خصوص در سالهاي اخير با مشكلات عديده اي روبرو شود منابع آب موجود در حوضه در سفره محدودي در دشت آبرفتي كوچك حوضه قرار داد و با توجه به ميزان تغذيه سفره امكانات محدودي را از لحاظ كيفي و كمي فراهم آورده است ولي در دهه هاي اخير به خاطر توسعه سريع شهر زاهدان و برداشت بي رويه از سفره بيلان آبي حوضه منفي گشته و عملا“ در وضعيت كيفي آب نيز تأثير مشخص را باقي گذاشته است.

طي 15 سال گذشته ميزان برداشت آب از 5/7 ميليون متر مكعب به رقم 23 ميليون متر مكعب بالغ شده است و اين رقم عملا“ 4 ميليون بيشتر از ميزان تغذيه سفره آب زيرزميني است.

گسترش سرطان گونه شهر زاهدان بر روي دشت آبرفتي كوچك كه بهترين محل نفوذ و تغذيه سفره آب زيرزميني است باعث گرديده كه مقادير عظيمي از ترولات جوي و جريانات سطحي كه قبلا“ در دشت ابرفتي نفوذ مي كرد به صورت جريانات سطحي از حوضه خارج شود.

بنابر اين توسعه شهر زاهدان كه براساس ملاحظات سياسي و يا فرآيندهاي اتفاقي روي داده است دو تأثير مشخص را بر منابع آبي باقي گذاشته است اولا“ ميزان نفوذ را كاهش داده و ثانيا“ شدت و مقدار جريانات سطحي و سيلابها را افزايش داده است.

با توجه به حساسيت موضوع بخصوص در اين مقطع زماني پايه هاي اصلي اين تحقيق در اوائل سال 1367 ريخته شد و طي دو سال مطالعه مدارك، اسناد، آمار، عكس و نقشه و عمليات صحرائي خطوط اساسي برنامه ريزي منابع آب و كنترل سيلاب ترسيم گشت. مطالعه منابع آب و سيلاب در زاهدان با توجه به پيچيدگي هاي انساني و طبيعي موجود يك موضوع تك بعدي نيست و جهت حصول يك طرح دقيق و قابل اجرا نياز به يك مطالعه جامع و چند بعدي است.

در اين تحقيق با توجه به اهداف مطرح شده در بالا، حوضه آبريز زاهدان به عنوان مظروف كليه تحولات جوي و منابع آب و بستر فعاليت هاي انساني به طور كامل مورد مطالعه قرار گرفته است و در اين ميان تأكيد زيادي بر مطالعات اقليمي بوده است.