تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 31/6/81

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر طاهره خوشحال

نام و نام خانوادگي : نسرين کوثري نيا

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مرتضي هاشمي

تصحيح مثنوي خسرو و شيرين (سروده ميرزا جعفر قزويني ملقب به «آصف خان»)

چكيده

ميرزا جعفر قزويني ملقب به «آصف خان» (1021 – 958 هـ ق) از رجال سياسي و شاعران نامبردار عصر صفوي در ايران و دولت گوركاني در هند بود. وي در آغاز جواني به سبب آشفتگي اوضاع ايران، رهسپار هند شد و به وساطت عمويش به دربار راه يافت و مدارج ترقي را طي نمود تا به منصب وزارت نائل شد و چند سال وزير اكبرشاه بود و پس از وي درزمان جهانگير پادشاه تا پايان عمر به همان سمت باقي ماند.

آثار و تاليفات ميرزا جعفر عبارتند از: 1- تذكره آصف خاني كه البته نسخه اي از آن تاكنون به دست نيامده است 2- تاريخ الفي كه بخشي از آن اخيراً به چاپ رسيده است 3- ديوان اشعار آصف خان كه هنوز چاپ نشده است و بالاخره مشهورترين اثر وي كه خسرو و شيرين مي باشد. اين مثنوي به تقليد از خسرو و شيرين نظامي سروده شده است و جهانگير پادشاه از آن با نام «نورنامه» ياد مي كند. اوحدي در عرفات العاشقين نام اين اثر را فرهاد و شيرين ضبط كرده است. اين مثنوي در 2250 بيت و به بحر هزج مسدس محذوف سروده شده و به جهانگير تقديم شده است. نصرآبادي گفته است: «به عقيده من پس ازنظامي كسي به خوبي آصف خان از عهده تقليد وي برنيامده است.»

اين مثنوي در حال حاضر با سه نسخه تصحيح و مقابله شد: 1- نسخه بادليان كه ميكرو فيلم آن در كتابخانه مركزي دانشگاه تهران وجود دارد 2- نسخه كتابخانه ملك 3- نسخه كتابخانه مركزي دانشگاه تهران كه اين دو نسخه گزيده اي از اين اثر در 950 بيت مي باشد. نسخ ديگري هم در كتابخانه هاي پاكستان و 2 نسخه هم در موزه بريتانيا موجود است.

پايان نامه اينجانب شامل تصحيح اين مثنوي به همراه تهيه مقدمه مبسوطي شامل: شرح احوال و آثار شاعر، بحثي در خصوص تقليد و نظيره گويي، مختصري در اوضاع ادبي و اجتماعي ايران و هند در آن زمان و مقايسه اي بين اين مثنوي با خسرو و شيرين نظامي و شيرين و خسرو امير خسرو دهلوي مي باشد.