تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 13/11/80

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي امامي جمعه

نام و نام خانوادگي : معصومه اسلام پناه

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي ارشد رياحي

كلام الهي از ديدگاه علامه طباطبائي و امام فخر رازي

چكيده

هدف اصلي از انجام اين پژوهش بررسي و تببين كلام الهي از ديدگاه علامه طباطبائي و امام فخر رازي و مقايسه دو ديدگاه مذكور در اين خصوص بود.

اهداف فرعي پژوهش عبارتند از: بررسي اهميت و لزوم كلام الهي، حقيقي يا مجازي بودن آن، قطعيت، كيفيت، مصاديق و انواع كلام الهي (كتاب وحي و كلام، لفظي و نفسي، اعلي و اوسط و ادني، ذاتي و فعلي، تدويني و تكويني بودن كلام الهي)، مقايسه كلام الهي و كلام انسان، رابطه واجب الوجود بودن خدا با كلام او، حدوث يا قديم بودن كلام الهي و همچنين بررسي و مقايسه ديدگاه اشاعره و معتزله، براهين و ادله هر گروه در خصوص كلام الهي و همچنين بررسي صفات الهي (ثبوتيه و سلبيه) بود.

كلام در عرف عبارتست از لفظي كه بر اساس قرارداد دلالت بر معناي معيني مي كند و متكلم آن را براي فهماندن مقصود خود به ديگران به كار مي گيرد.

كلام از ديدگاه علامه طباطبائي: لفظي كه با دلالت وضعي بر آنچه كه در اذهان انسانها هست دلالت دارد. كلام آنگونه كه از ما انسانها صادر مي شود هرگز از خداوند صادر نمي شود. آثار و خواص كلام يعني دلالت بر معاني، براي خداوند ثابت است.

كلام از ديدگاه امام فخر رازي: مفهومي است در ذهن متكلم، كه بواسطه يكسري حروف و صداها به مخاطب خود انتقال مي دهد. تمامي پيامبران بر اينكه خداوند متكلم است اتفاق نظر دارند. خداوند آمر و ناهي است، كسي كه آمر و ناهي است بايد متكلم باشد.