تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محسن بقائي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر رسول رباني خوراسگاني- علي رباني خوراسگاني

تاريخ دفاع : 20/12/86

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر فروغ السادات عريضي

بررسي جامعه شناختي تأثير نابرابري فرصت هاي آموزشي برانزواي اجتماعي دانش آموزان

چكيده

پژوهش حاضر با عنوان «بررسي جامعه شناختي تأثير نابرابري فرصتهاي آموزشي بر انزواي اجتماعي در ميان دانش آموزان دوره متوسطه شهرستان مبارکه» مي باشد. هدف از پژوهش حاضر شناخت تأثير ميزان نابرابري فرصت هاي آموزشي بر انزواي اجتماعي در ميان دانش آموزان بود. در وهله اول اين پژوهش، به بررسي مباني نظري موضوع اقدام نموده و ايده هاي انديشمندان را در سه حوزه فلسفي، جامعه شناسي و روانشناسي اجتماعي مورد بحث قرار داده ايم.

در بخش نظري جامعه شناسي علاوه بر جمع آوري آراء صاحبنظران بزرگ جامعه شناسي به ارايه تئوري ها و مدل ه، در خصوص انزواي اجتماعي در ميان دانش آموزان پرداخته شده است. در اين ميان تئوري محروميت نسبي، تئوري منابع و سرمايه اجتماعي، نظرياتي در باب اجتماع جهاني، نظريه بي عدالتي جنسيتي، تئوري فقر شهري، تئوري تقويت ساختاري و مدل هاي نظام مند و توسعه خطي، مهمترين نظريه ها در اين حوزه هستند. به منظور اجراي اين پژوهش هفده فرضيه با استفاده از روش پيمايشي و تکنيک پرسشنامه در نمونه اي به تعداد 384 نفر از دانش آموزان بدست آمده است. در تحليل آماري پژوهش از شيوه هاي آمار توصيفي (ميانگين، فراواني، درصد و...) و آمار استنباطي (آزمون تي استيودنت، آزمون تحليل واريانس (LSD)، ضريب همبستگي اسپيرمن، رگرسيون چندگانه، تحليل مسير و ...) استفاده شده است. يافته هاي آماري و تجزيه تحليل آنها حاکي از تأييد تمام فرضيه هاي تحقيق مي باشد. در پايان نتايج زير بدست آمده است:

يافته هاي تجربي پژوهش نشاندهنده وجود انزواي اجتماعي در ميان دانش آموزان است. نابرابري فرصتهاي آموزشي بعنوان عامل اصلي در ايجاد انزواي اجتماعي قابل تبيين است، به گونه ايکه هرچه ميزان نابرابري فرصتهاي آموزشي در ميان دانش آموزان بيشتر باشد، انزواي اجتماعي نيز تشديد مي شود (ضريب اسپيرمن محاسبه شده برابر با 483/. مي باشد، که در سطح 01/. معني دار است).

با وارد کردن احساس انزواي اجتماعي به عنوان متغير وابسته و متغيرهاي مستقل پژوهش در مدل رگرسيون چندگانه و اجراي آن به روش گام به گام نتايج بدست آمده حاکي از آن است که از مجموع متغيرهاي وارد شده در معادل رگرسيون، متغيرهاي پايگاه اجتماعي و نابرابري فرصتهاي آموزشي بيشترين تأثير را در انزواي اجتماعي داشته اند. اين متغيرها توانايي تبيين 3/39 درصد از تغييرات متغير ميزان انزواي اجتماعي دانش آموزان را دارا بودند. ضريب تعيين بدست آمده معادل 38 درصد مي باشد که معرف تبيين درصدي از واريانس متغير وابسته مي باشد که توسط مدل توجيه مي شود. يعني مي توان 38 درصد از واريانس انزواي اجتماعي را که درصد بالايي مي باشد توسط متغيرهاي پايگاه اجتماعي و نابرابري فرصتهاي آموزشي توضيح داد که برازش خوب مدل را مي رساند.

واژه هاي كليدي: انزواي اجتماعي/ پايگاه اجتماعي/ نابرابري فرصتهاي آموزشي/ نابرابري اجتماعي.