تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمد ملاكي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مهدي مهرعليزاده

تاريخ دفاع : 27/6/87

رشته و گرايش : تاريخ- ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر مرتضي دهقان نژاد

بررسي تاريخچه و ايدئولوژي سازمان مجاهدين خلق ايران (1344 تا انقلاب اسلامي بهمن 1357)

چکيده

اوضاع سياسي– اجتماعي ايران پس از کودتاي 28 مرداد 1332ش/20 آگوست1953م.، تحت فشار اختناق حاکم، فعاليت احزاب و گروه هاي سياسي را با محدوديت مواجه ساخت. اين محدوديت به دنبال سيطره جهاني انديشه مارکسيسم- لنينيسم در قالب انقلاب هاي آزاديبخش با مشي مسلحانه، فضاي مناسبي جهت تغيير نگرش مبارزاتي در ايران فراهم نمود. با بسته شدن فضاي مسالمت­آميز و قانوني فعاليت­هاي سياسي در ابتداي دهه­ي 40 و سرکوب قيام 15 خرداد 1342ش/5 ژوئن 1963م، نيروهاي سياسي جوان و عموماً دانشگاهي تنها راه ممکن جهت برون رفت، از اين انسداد سياسي را فعاليت­هاي قهرآميز و غير علني تشخيص دادند.

به دنبال اين تحولات سازمان مجاهدين خلق ايران توسط سه نفر از دانشجويان دانشگاه تهران و عضو جبهه ملي و نهضت آزادي در سال 1344ش/1965م تأسيس شد. شش سال اول فعاليت اين افراد صرف عضوگيري و گسترش سازمان، تدوين ايدئولوژي و تدوين استراتژي شد. حادثه سياهکل باعث شد، تا سازمان پيش از موعد مقرر وارد مرحله نظامي شود. اما با نفوذ ساواک در سازمان، اولين اقدام نظامي آنها با شکست مواجه ساخت. عدم موفقيت در اولين عمليات نظامي با دستگيري گسترده کادرها و اعضاي اصلي سازمان همراه بود. کادرهاي درجه دوم که پس از اين شکست سازمان را بازسازي کردند، تحت تأثير عواملي همچون دوآليسم موجود در ايدئولوژي اوليه، نزديکي بيشتر با گروه­هاي مارکسيسم و قدرت­طلبي برخي از اعضا به مارکسيست- لنينيست گرايش يافتند. اين امر باعث شد تا در مهر ماه 1354ش/1975م با انتشار« بيانيه اعلام مواضع ايدئولوژيک سازمان مجاهدين خلق ايران» ايدئولوژي اوليه را کنار گذاشته و رسماً مارکسيست- لنينيست شوند. انتشار اين بيانيه سرآغاز انشعاب در سازمان و رکود مبارزه مسلحانه در سالهاي منتهي به انقلاب اسلامي در بهمن 1357 شد.

واژه هاي كليدي: مجاهدين خلق، سازمان، ايدئولوژي، جنگ چريکي و حزب.