تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رقيه عرب جعفري

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مصطفي پيرمراديان- دکتر اصغر فروغي ابري

تاريخ دفاع : 19/6/87

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر محمدعلي چلونگر

نقش حوزه علميه نجف در تاريخ تشيع (448-907 ق/1056 -1051م)

چکيده

در جهان انديشه شيعي به دليل گستردگي و ديرينه فراوان اين مكتب،شخصيت هاي بزرگ فراواني درخشيده و البته به اين انديشه نيز كمال و توسعه بخشيده اند،از دوره هاي مهم تاريخ تشيع به لحاظ تأثير شگرف آن در فرهنگ ديني ،فاصله بين قرون چهارم تا آغاز قرن دهم هجري است. در اين دوره از جمله اقشار تأثير گذار بر تحولات و اوضاع اجتماعي شيعيان،افراد و اشخاص صاحب نام شامل: علما وفقهاي مدارس علميه بويژه علماي نجف،بغداد،حلّه و...بودند.پيش از ورود سلجوقيان به بغداد،محافل علمي در اين شهر رونق داشت که در رأس آنهاشيخ مفيد،سيدمرتضي علم الهدي و شيخ الطائفه طوسي(م460ق)بودند.ولي با ورود سلجوقيان عرصه بر علماي شيعه تنگ شد و با مهاجرت شيخ از بغداد،حوزه علميه نيز از اين شهر به نجف منتقل گرديد. امنيت شهر نجف و داشتن سنگري چون مرقد اميرالمومنين علي(ع) و ديگر خصوصيات برجسته و مهم از عوامل مهم بنيان و تأثير گذاري حوزه علميه نجف در دنياي اسلامي بوده است.از آنجا که اين حوزه شکل تکامل يافته مراکز پيشين چون:مدينه،کوفه،قم،بغداد و...بوده، مروري بر تاريخ شکل گيري آن در پرتو مرقد اميرالمومنين(ع) وبه طور کلي تبيين نقش حوزه علميه نجف در تاريخ تشيع ضروري است.روش تحقيق در اين رساله كتابخانه اي واسنادي وبه شيوه تحليل محتوا مي باشد و نتايج به دست آمده از اين پژوهش كه دو دوره از تاريخ حوزه را از آغاز تا قرن ششم و از قرن ششم تا آغاز قرن دهم مطرح مي سازد نشان مي دهد كه حوزه علميه نجف اشرف ازلحاظ سياسي،ديني و علمي به عنوان مكتب و صاحب انديشه اي خاص توانسته ساير حوزه ها را در دوره مورد بحث، تحت تاثير قرار داده و از هر جهت موقعيت تشيع را تثبيت نمايد. به گونه اي که تحولات صورت گرفته در اين حوزه، زمينه را براي رسمي شدن تشيع در دوره صفويه فراهم کرده است.

واژه‌هاي كليدي: حوزه علميه، شيخ طوسي، بغداد، نجف، حلّه