تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : حامد رضايي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمد بيدهندي

تاريخ دفاع : 11/4/87

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر جعفر شانظري

قرائت‌هاي مختلف از متون ديني (در نظر جوادي آملي و مجتهد شبستري)

چكيده

قرائت‌پذيري دين همان اختلاف فهم مفسران از متون ديني است و متون ديني را مي‌توان به صورت‌هاي مختلف فهم و تفسير کرد.

اين‌مسئله در‌نتيجة برخي عوامل سياسي و اجتماعي، تعارض افتادن مفاد کتاب مقدس با اکتشافات علمي و همچنين توجه به شيوه‌هاي فهم هرمنوتيکي در غرب به وجود آمد،‌ که با ترجمه آثار ايشان وارد حوزة معرفتي انديشمندان اسلامي و ايراني شد.

عدم قطعيت و عدم رسيدن به فهم نهايي از مهم‌ترين مدعيات اين نحله است که در‌نتيجة اعتقاد به دخالت پيش‌فرض‌ها، پيش‌فهم‌ها، علايق و انتظارات مفسر و همچنين تأثير علوم و معارف عصري بر فهم و تفسير صورت مي‌پذيرد.

مجتهد شبستري و جوادي آملي از جمله انديشمندان ايراني هستند که در اين زمينه نظريه‌پردازي کرده و به نتايج مختلفي دست يافته‌اند.

مجتهد شبستري با اعتقاد به تأثير پيش‌فرض‌ها، پيش‌فهم‌‌ها و همچنين علوم و معارف عصري معتقد است قرائت‌ها بصورت امري واقعي و حقيقي متعدد و متفاوتند و در تفسير متون نمي‌توان به فهم نهايي نائل شد. اما جوادي آملي با رد اين مدعا معتقد است مفسر مي‌تواند از پيش‌فهم‌ها و پيش‌فرض‌هاي خود گذر کرده و به فهم نهايي دست پيدا کند. ايشان بر آن است که علوم و معارف عصري بر تفسير تأثير‌گذار نمي‌باشد گرچه مفسران گاهي به اقتضاي نياز‌هاي زمانه به تفسير مي‌پردازند.

آن چه در اين پژوهش مد نظر است بررسي و نقد آراء مجتهد شبستري و جوادي آملي در خصوص تأثير يا عدم تأثير پيش‌فرض‌ها، پيش‌فهم‌ها و همچنين علوم و معارف عصري بر فهم و تفسير متون مقدس مي‌باشد. تأثير قرائت‌پذير‌انگاري متون بر رويکرد ديني فرد دين‌دار نيز از جمله مسائلي است که در اين تحقيق مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

واژگان کليدي: قرائت‌پذيري، هرمنوتيک، تفسير، پيش‌فرض، جوادي آملي، مجتهد شبستري