تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مريم رحماني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مهدي اديبي سده- دکتر علي رباني خوراسگاني

تاريخ دفاع : 22/12/86

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر سيامک زندرضوي

نقش شبكه هاي خرده‌وام دهي در توانمندسازي زنان (مطالعه موردي روستاي پشت رود بم)

چكيده

توانمند سازي فرايند چندبعدي دسترسي و کنترل افراد به منابع قدرت ، براي افزايش سرمايه ها و ظرفيت هاي فردي و گروهي به سمت انتخابهاي هدفمند است و دراين ميان خرده اعتبارات مي تواند دسترسي به اهداف توانمند سازي را تسهيل نمايد. هدف اين پژوهش بررسي نقش شبکه هاي خرده وام دهي در توانمند سازي زنان است.منطقه مورد بررسي روستاي پشت رود در شمال شهر بم است ، اين روستا با توجه به آسيب هايي که پس از زلزله دي ماه1382 به خود ديده است ، از حيث تجربه نمونه اي خاص مي باشد، عموماً زنان پس از بحرانهاي طبيعي بار بيشتر مشکلات را بر عهده دارند، محقق در حالي کار خود را شروع کرد که 3 سال از تاسيس صندوق در اين مکان مي گذشت. انجام پژوهش بدون آشنايي با محيط و بافت فکري و فرهنگي روستاي پشت رود، بررسي لايه هاي پنهان فقر اين ناحيه ، بررسي راههاي معيشت خانواده ها و پي بردن به مشکلات اعضاء ميسر نمي شد. لذا دراين پژوهش همزمان دو روش براي رسيدن به اهداف پژوهش در نظر گرفته شد ، در ابتدا روش مصاحبه عمقي با 25 درصد (52 نفر) اعضاي جامعه آماري انجام گرديد، از خلال آن به بعضي اهداف مورد نظر رسيديم . از روش پيمايش براي تکميل کار بهره برديم. پيمايش در بين 50 درصد(104 نفر) اعضاي جامعه آماري به انجام رسيد. پشتوانه نظري اين پژوهش نظريه توانمند سازي زنان و خرده اعتبارات ، با تاکيد بر نظريه ليندا مايوکس مي‌باشد. واحد تحليل اين پژوهش فرد مي باشد ، اين پژوهش در سه سطح خرد، مياني و کلان مورد بررسي قرار گرفت. در سطح خرد بعد اقتصادي توانمندسازي بررسي شد، در سطح مياني بعد اجتماعي و رواني توانمند سازي و در سطح کلان بعد فرهنگي توانمند سازي مورد بررسي قرار گرفت.يافته هاي پژوهش نشان داد که خرده اعتبارات در توانمندسازي اقتصادي زنان موفق عمل نموده است، اما از آنجا که ابعاد فقر در اين منطقه بسيار وسيع مي باشد ( تاحدي که بعضي اعضا درتامين نيازهاي اوليه خود مشکل دارند)، لذا خرده اعتبارات در حال حاضربيشتر به کاهش مشکلات مالي و تامين نيازهاي اساسي آنان کمک نموده است و هنوز راه طولاني براي رسيدن به افزايش رفاه (که از جمله خدمات اعتبارات خرد است) وجود دارد. در سطح مياني توانمند سازي اجتماعي و رواني مد نظر است ، يافته هاي پژوهش حاکي از آن است که شبکه خرده وام دهي صندوق زنان پشت رود توانسته است به افزايش توانمنديهاي رواني و اجتماعي کمک نمايد، چنانچه بين اعضاي فعال و غير فعال صندوق از حيث توانمنديهاي اجتماعي و رواني تفاوت قابل ملاحظه اي ديده مي شود. اعضاي فعال مشارکت بيشتري نسبت به فعالين دارند و احساساتشان نسبت به حيات اجتماعي اميدوارانه تر از سايرين است.در سطح کلان مورد بررسي ، توانمندي فرهنگي مدنظر قرار گرفته است ، يافته هاي پژوهش نشان مي دهد که اين شبکه خرده اعتباري نتوانسته است منجر به توانمندي فرهنگي اعضا شود ( شاخصهاي توانمندي فرهنگي تقسيم کار جنسيتي و ميزان کنترل بر داراييها در نظر گرفته شد) ، تقسيم کار جنسيتي در منزل يک فرايند تاريخي است و با يک فعاليت محدود (حضور فعالانه در شبکه هاي خرده وام دهي ) تغيير نمي کند و نياز به تلاش ملي دارد ، همچنين بين زنان فعال و غير فعال تفاوتي در خصوص ميزان کنترل بر داراييهاي منزل ديده نمي شود.

کليد واژه ها: زنان ، توانمند سازي ، اعتبارات خرد ، شبکه ، روستاي پشترود