تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمد زارع

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مهدي اديبي سده- دکتر علي رباني خوراسگاني

تاريخ دفاع : 26/7/86

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : -

بررسي عوامل مؤثر بر بازگشت مهاجران افغان به كشورشان (مطالعه موردي استان يزد)

چكيده

اوج‌گيري سيل مهاجرت‌هاي بين‌المللي در نيمه‌ دوم قرن بيستم، افـزايش تعداد مهاجـران در كشـورهاي مختلف و پيدايش پديـده‌ مهاجـران پـراكنده و پيامـدهاي سياسي- اجتماعي آن، به‌ويژه از نظر چگونگي بازگشت آنان، يكي از مـوضوعات مهم جامعه‌شـناسي مهاجرت به‌شمـار مي‌رود. بنابر اطلاعات دفتر امور اتباع و مهاجرين خارجي وزارت كشور جمعيت 2 تا 3 ميليون نفري افغان‌هايي كه هم‌اكنون در مناطق مختلف ايران، اقامت گزيده‌اند و به واسطه ورود و خروج غيرقانوني آنان آمارشان همواره در حال تغيير مي‌باشد؛ لزوم مديريت مهاجرت و يافتن راهكارهاي مناسب براي بازگرداندن آنها را ضروري ساخته است. مهاجرت افغان‌ها به ايران، نوعي مهاجرت اجباري ناسالم است كه علاوه بر اينكه با آسيب و تخريب روحي و رواني اعضاي خانواده‌هاي مهاجر توام بوده است؛ دلمشغولي دولتمردان ايراني در اتخاذ تصميم مناسب در مورد آنها را به همراه داشته است. اين تحقيق، ضمن بررسي عوامل مؤثر در بازگشت مهاجران افغان به كشورشان، آثار و پيامدهاي ناشي از حضور مهاجران افغان بر زندگي اجتماعي و اقتصادي مردم ايران را نيز مورد توجه قرار داده‌است. هدف اين پژوهش در بعد كاربردي فراهم ساختن زمينه آگاهي مسؤولان وارائه راه حلهاي پيشنهادي جهت تدوين برنامه هاي آتي مورد نياز است.سوالات تحقيق حول محور متغيرهاي بهبود وضعيت اقتصادي، امنيت شغلي، تعلق به محيط ، احساس راحتي و آرامش در محل سكونت و نبود امنيت در زادگاه بوده است كه رابطه آن با تمايل به بازگشت مهاجران مورد بررسي قرار گرفته است. بينش اتخاذ شده در تدوين چارچوب نظري تحقيق مبتني بر يك بينش تئوري‌پردازانه و براساس تئوري جذب و دفع اورت لي است تا با موضوع پژوهش و زمينه اجتماعي آن مطابقت داشته باشد.

تحقيق حاضر سعي دارد بر اساس جمع آوري اطلاعات و شواهد به شيوه پيمايش و از طريق پرسشنامه توام با مصاحبه و تحليل آماري نتايج با استفاده از نرم افزار spss به بررسي موضوع بپردازد. جامعه آماري شامل 6413 نفر مي‌باشد و تعداد نمونه انتخاب شده 400 نفر و روش نمونه‌گيري در اين پژوهش نمونه‌گيري احتمالي طبقه‌بندي‌شده است. نتايج تحقيق حاكي از وجود رابطه معنادار بين عدم بازگشت مهاجران افغان به عنوان متغير وابسته و نبود امنيت در افغانستان، وجود امنيت شغلي در يزد، بهبود وضعيت اقتصادي در يزد، احساس راحتي وآرامش در يزد و وابستگي و تعلق به محيط به عنوان متغيرهاي مستقل تحقيق مي‌باشد.

واژه هاي كليدي: مهاجرت، مهاجران افغان، قاچاق انسان، نيروهاي جاذبه، نيروهاي دافعه