تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رضا خيرخواه آراني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد هدايت اله نوري- دکتر حسن بيک محمدي

تاريخ دفاع : 18/7/86

رشته و گرايش : جغرافيا و برنامه ريزي روستايي

استاد مشاور : -

توسعه پايدار روستايي در مناطق كوهستاني (مطالعه موردي: بخش قمصر كاشان)

چكيده

توسعة پايدار، مفهومي زيست محيطي و هم عصر ماست كه امروزه در تمامي ابعاد اقتصادي، اجتماعي و... مورد توجه و تأكيد همگان قرار دارد. هم اكنون مجامع جهاني، كه حول موضوع توسعة پايدار به فعاليت مشغولند؛ از يكسو بر توسعة پايدار روستايي كه در پي ارتقاء سطح زندگي و رفاه ساكنان روستاهاي دنياست تأكيد داشته و از سوي ديگر بر توسعة پايدار زيست بومهاي كوهستاني تأكيد دارند. بخش قمصر، با 25 روستاي داراي سكنه و 7170 نفر جمعيت روستايي، يكي از بخشهاي چهارگانة شهرستان كاشان است كه در ناحية كوهستاني اين شهرستان واقع شده و جمعيت ساكن در آن عمدتاً روستانشين هستند. لذا با توجه به مشكلاتي كه از نظر اجتماعي، اقتصادي و... در اين منطقه مشهود است، برنامه ريزي به منظور برقراري توسعة پايدار روستايي در اين منطقه لازم بوده و بايد مورد توجه قرار گيرد.

اين تحقيق از نوع توصيفي- تحليلي و اسنادي است و داده هاي آن از طريق مصاحبه، مشاهده و بررسيهاي ميداني و منطقه اي و تكميل پرسشنامة آبادي به دست آمده است. براي تجزيه و تحليل داده ها، هر يك از پارمترهاي مورد مطالعة منطقه به صورت شاخص در آمده و سپس براي دسته بندي شاخصها از مدل PSR (فشار-وضع موجود-واكنش) استفاده شده است. در ادامه، هر گروه از شاخصهاي محيطي، اقتصادي و اجتماعي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و به نتيجه گيري از آنها پرداخته ايم.

از نتايج برگرفته از اين تحقيق آنکه، مشكلات اقتصادي- اجتماعي منطقه، مانند كمبود فرصتهاي شغلي، سطح پايين درآمد، بيكاري نسبي، پايين بودن سطح زندگي، مهاجرفرستي زياد، بارتكفل بالا و ساير مسائل مطرح شده، ناشي از بهره برداريهاي نامناسب و ناكافي از منابع طبيعي و محيطي منطقه است. همچنين ناپايداري جمعيت روستايي بخش قمصر، با عواملي غير از اشتغال و مسائل اقتصادي در ارتباط است و آن هم عوامل فرهنگي است كه مشكل تمام روستاهاي ايران است. نتيجة ديگر آنكه، با توجه به توان منطقة قمصر در زمينة فعاليتهاي مربوط به گل و گلابگيري و جايگاه آن در اقتصاد منطقه، گسترش اين فعاليتها، مي تواند شرط لازم جهت نيل به توسعه پايدار روستايي بخش قمصر باشد.

در پايان نيز پيشنهادهايي جهت برقراري توسعه اي مداوم و پايدار و نيز ايجاد امكانات و خدمات جديد در نقاط روستايي بخش قمصر، ارائه گرديده است.

واژه هاي كليدي: توسعة پايدار روستايي، مناطق كوهستاني، شاخص، مدل PSR، بخش قمصر.