تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 25/1/77

رشته و گرايش : فلسفه-غرب

استاد مشاور : دكتر مرتضي حاج حسيني

نام و نام خانوادگي : حسينعلي آقابابائيان

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فتحعلي اکبري

انتقادات سهروردي بر حکمت مشاء( نقد و بررسي حکمت مشاء از ديدگاه سهروردي )

چكيده

در اين‌ رساله‌ در ابتدا اهميت‌ جايگاه‌ تفكر شيخ‌ اشراق‌ در فلسفه‌، اسلامي‌ مورد بررسي‌ قرار گرفته‌ و در پيشگفتار علت‌ انتخاب‌ موضوع‌ رساله‌ بيان‌ گرديده‌ است‌. در مقدمه‌ اين‌ رساله‌ مروري‌ محتصر بر زندگي‌ شهاب‌الدين‌ سهروردي‌، شامل‌ نام‌ و القاب‌ او، سرگذشت‌ و مرام‌ ايشان‌ و علت‌ قتل‌ اين‌ حكيم‌ ذكر شده‌ است‌ و در ادامه‌ به‌ بررسي‌ پيرامون‌ منابع‌ و سرچشمه‌هاي‌ حكمت‌ اشراق‌ كه‌ عبارت‌ از حكمت‌ حكماي‌ ايران‌ باستان‌، حكماي‌ يونان‌، عرفا و متصوفه‌، حكمت‌ هندوكه‌ همراه‌ آيات‌ و احاديث‌ بعنوان‌ شالوده‌ حكمت‌ اشراق‌ مي‌باشند، مورد بررسي‌ و نقد قرار گرفته‌ است‌. در نهايت‌ به‌ ذكر آثار و رسائل‌ بيادگار مانده‌ از سهروردي‌ اشاره‌ شده‌ و پيرامون‌ مهمترين‌ اثر او يعني‌"حكمة‌الاشراق‌" مطالبي‌ بيان‌ شده‌ است‌.

در فصل‌ اول‌ اين‌ رساله‌ به‌ انتقادات‌ سهروردي‌ در منطق‌ و نوآوري‌هاي‌ او در اين‌ بخش‌ اشاره‌ شده‌ و بحث‌ تعريف‌، مقولات‌، قضايا و جهت‌ آنها، كميت‌ در قضايا، سلب‌ در قضايا، اشكال‌ اربعه‌، استقراء مقدمات‌ يقينيه‌، كه‌ مورد اختلاف‌ سهروردي‌ با مشائيون‌ است‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است‌.

در فصل‌ دوم‌ انتقادات‌ سهروردي‌ در حكمت‌ بر مشائيون‌ ذكر شده‌ است‌ كه‌ از جمله‌ اين‌ انتقادات‌ مسئله‌ وجود مي‌باشد و اين‌ مسئله‌ كه‌ آيا سهروردي‌ قائل‌ به‌ اصالت‌ وجود يا اصالت‌ ماهيت‌ بوده‌ مورد نقدو بررسي‌ قرار گرفته‌، از انتقادات‌ سهروردي‌ در حكمت‌ تقسيم‌ اشياء وصفات‌ آنها است‌ همچنين‌ بحث‌ ادراك‌ و كيفيت‌ ان‌ از مهمترين‌ مباحث‌ مورد اختلاف‌ مشائيون‌ و اشراقيون‌ مي‌باشد. كه‌ شيخ‌ اشراق‌ انتقاداتي‌ را در اين‌ زمينه‌ برآراء و نظريات‌ مشائيون‌ وارد مي‌نمايد.

ديدگاه‌ سهروردي‌ و مخالفت‌ او با مشائيون‌ در مورد رؤيت‌ و كفيت‌ آن‌، مبحث‌ عقول‌ عشره‌ و اعتراض‌ او بر مسئله‌ ترتيب‌ وچود از نظر مشائيون‌ و همچنين‌ انتقاد او درباره‌ معلول‌ اول‌ از مسائلي‌ است‌ كه‌ در اين‌ بخش‌ مورد توجه‌ و بررسي‌ قرار گرفته‌ است‌.

از انتقادات‌ مهم‌ سهروردي‌ بر مشائيون‌ در مورد خداشناسي‌ و راه‌ اثبات‌ خداوند و بيان‌ صفات‌ حق‌ تعالي‌ مي‌باشد كه‌ از مهمترين‌ مباحث‌ اين‌ بخش‌ مسئله‌ علم‌ خداوند است‌ كه‌ ديدگاه‌ سهروردي‌ و انتقادات‌ او بر مشائيون‌ در اين‌ زمينه‌ ذكر گرديده‌ است‌.