تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 26/12/76

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر منوچهر خردمندنيا-تيمور کوشا

نام و نام خانوادگي : هما بخت آور

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمود کتابي

تاثيرات‌ منفي‌ فقر در وضعيت‌ تحصيلي‌ دانش‌آموزان‌ دختر سالهاي‌ اول‌ دبيرستانهاي‌ اصفهان‌

چكيده

شرايط‌ ناعادلانه‌ و غير انساني‌ محيط‌ زندگي‌ انسان‌ فقير او را وادار به‌ تلاشي‌ دائم‌ و دردناك‌ براي‌ تداوم‌ حيات‌ مي‌كند. اين‌ شرايط‌ در بدو تولد و به‌ طور ناخواسته‌ بر كودك‌ فقير تحميل‌ مي‌شود و او در سراسر زندگي‌ خود بايد با محيط‌ اطراف‌ در ستيز باشد.

اما جامعه‌ براي‌ او چه‌ مي‌كند، جامعه‌اي‌ كه‌ در تحميل‌ شرايط‌ بر فرد نقش‌ بسزائي‌ داشته‌ است‌.

آيا او را در اين‌ مبارزه‌ ياري‌ مي‌دهد و راهي‌ براي‌ نجات‌ از فقر پيش‌ پاي‌ او مي‌گشايد؟

آيا مبارزه‌ را براي‌ او دشوارتر و موانع‌ را بيشتر و شديدتر مي‌كند؟

آيا او را بي‌تفاوت‌ و بي‌اعتنا به‌ حال‌ خويشتن‌ وامي‌گذارد؟

در زندگي‌ روزمره‌ كه‌ تحصيلات‌ رسمي‌ از مهمترين‌ ابزار پيشفت‌ محسوب‌ مي‌شود، فرد فقير تاجه‌ حد مي‌تواند از آن‌، براي‌ نجات‌ خويش‌ از گرداب‌ فقر استفاده‌ كند و سرنوشتش‌ را دگرگون‌ سازد؟ آيا آموزش‌ و پرورش‌ با فراهم‌ آوردن‌ زمينه‌ ترقي‌ براي‌ طبقات‌ پائين‌، موجب‌ كاهش‌ فاصله‌ طبقاتي‌ (و در نتيجه‌ كاهش‌ فقر) مي‌شود و يا خود به‌ باز توليد ساختارهاي‌ اجتماعي‌ موجود در جوامع‌ كمك‌ مي‌كند؟

آيا در وضعيت‌ آموزش‌ وپرورش‌ نوعي‌ تناقض‌ ملاحظه‌ مي‌شود؟ يعني‌ در عين‌ حال‌ كه‌ گاه‌ موجب‌ تحرك‌ طبقاتي‌ افرادي‌ از طبقات‌ پائين‌ مي‌شود، به‌ حف‌ موقعيت‌ طبقاتي‌ كل‌ جامعه‌ نيز كمك‌ مي‌كند.

شايد نتوان‌ پاسخي‌ صريح‌ براي‌ اين‌ پرسشها يافت‌. اما مي‌توان‌ مكانيسم‌ اين‌ رابطه‌ را اندكي‌ دقيق‌تر نگريست‌. رابطه‌ فقر و آموزش‌ چگونه‌ است‌؟ پژوهش‌ حاضر به‌ بررسي‌ مكانيسم‌ اين‌ رابطه‌ مي‌پردازد.

ابتدا رابطه‌ فقر و آموزش‌ از لحاظ‌ نظري‌ برسي‌ ميشود. به‌ اين‌ جهت‌ به‌ هركدام‌ از مباحث‌ «فقر» و «آموزش‌» فصلي‌ جداگانه‌ اختصاص‌ مي‌بابد و سپس‌ رابطه‌ «فقر و آموزش‌» مورد توجه‌ قرار مي‌گيرد.

پس‌ از انتخاب‌ چهارچوب‌ نظري‌ و مدل‌ اوليه‌ تحقيق‌ كه‌ براساس‌ ديدگاه‌ ساخت‌ گرائي‌ و نظريه‌ رفتار پارسنز بنا شده‌ است‌، مدل‌ اصلي‌ تحقيق‌ و سپس‌ فرضيه‌ها ارائه‌ مي‌گردند. تحقيق‌ ميداني‌ به‌ بررسي‌ تاثيرات‌ فقر بر آموزش‌ مي‌پردازد.

فرضيه‌ اصلي‌ تحقيق‌ كه‌ بيانگر تاثير واضح‌ فقر بروضعيت‌ درسي‌ دانش‌ آموزان‌ است‌، در قالب‌ 10 فرضيه‌ ارائه‌ مي‌شود. ابتدا رابطه‌ عوامل‌ مرتبط‌ با فقر خانواده‌ و در مرحله‌ بعد ارتباط‌ همان‌ عوامل‌ با وضعيت‌ درسي‌ دانش‌آموز بررسي‌ شده‌، تهايتا"عوامل‌ موثر مشخص‌ شده‌ و درجه‌ اهميت‌ آنها نيز تعيين‌ مي‌شود و باتوجه‌ به‌ نتايج‌ تحقيق‌، پيشنهاداتي‌ نيز مطرح‌ مي‌گردد.