تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 6/3/77

رشته و گرايش : زبان فارسي -ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمدباقر کتابي

نام و نام خانوادگي : پريسا داوري

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

داستان‌ سليمان‌(ع‌) در ادب‌ پارسي‌

چکيده

قصص‌ قران‌ كريم‌ پيوسته‌ ذخاير عظيم‌ و ارزشمندي‌ بوده‌است‌ كه‌ آثار ادبي‌ و عرفاني‌ اين‌ ديار را تحت‌ تاثير خويش‌ قرار داده‌است‌. در بين‌ اين‌ قصص‌ داستان‌ حضرت‌ سليمان‌ از ويژگيهاي‌ خاصي‌ برخوردار است‌. وسعت‌ و تنوع‌ اين‌ داستان‌ و تاثيرات‌ متنوع‌ و متفاوتي‌ كه‌ از آن‌ در بين‌ متون‌ ادب‌ پارسي‌ ديده‌ مي‌شود آن‌ را از قصص‌ ساير انبيا ممتاز مي‌كند.

به‌ جرأت‌ مي‌توان‌ كفت‌ كه‌ همه‌ بزرگان‌ ادب‌ و عرفان‌ ما در آثار خويش‌ به‌ نحوي‌ از اين‌ داستان‌ بهره‌ جسته‌اند. اين‌ نوشتار نيز پژوهشي‌ است‌ در مورد بازتاب‌ داستان‌ سليمان‌(ع‌) در ادب‌ فارسي‌. به‌ همين‌ منظور كوشيده‌ايم‌ تا نخست‌ اين‌ داستان‌ را در ميان‌ آيات‌ و تفاسير و كتب‌ قصص‌الانبيا جست‌وجو كنيم‌ و سپس‌ به‌ تاثير آن‌ در ادب‌ فارسي‌ بپردازيم‌.

با اينكه‌ زمينه‌ اصلي‌ بررسي‌ داستان‌ سليمان‌(ع‌) در ادب‌ فارسي‌ مبتني‌ بر آن‌ چيزي‌ است‌ كه‌ در قرآن‌ كريم‌، تفاسير و كتب‌ قصص‌الانبيا و تواريخ‌ در مورد سليمان‌ آمده‌ ولي‌ با توجه‌ به‌ اينكه‌ شرح‌ حال‌ او در تورات‌ نيز به‌ طور مبسوط‌ آمده‌ است‌، ما با استفاده‌ از آنچه‌ در قاموس‌ كتاب‌ مقدس‌ در مورد سليمان‌(ع‌) آمده‌ به‌ موارد تشابه‌ و اختلاف‌ بين‌ سخنان‌ قرآن‌، تفاسير و قصص‌ با تورات‌ اشاره‌ كرده‌ايم‌.

از آنجا كه‌ در ادبيات‌ ما شخصيت‌ جمشيد و سليمان‌ اغلب‌ يكي‌ فرض‌ شده‌ و در بسياري‌ موارد نام‌ اين‌ دو به‌ جاي‌ هم‌ به‌ كار رفته‌ است‌ بخشي‌ از اين‌ رساله‌ را به‌ موضوع‌ آميختگي‌ شخصيت‌ آن‌ دو اختصاص‌ داده‌ايم‌. به‌ اين‌ منظور انواع‌ اين‌ تخليط‌ را در اشعار فارسي‌ بررسي‌ نموده‌ و همچنين‌ موارد مشتركي‌ كه‌ بين‌ داستان‌ زندگي‌ آن‌ دو وجود دارد و ممكن‌ است‌ يكي‌ از دلايل‌ موثر اين‌ آميختگي‌ و يكي‌ فرض‌ كردن‌ آن‌ دو باشد كاملا" بررسي‌ كرده‌ايم‌ و در اين‌ زمينه‌ به‌ نتايجي‌ نيز رسيده‌ايم‌.

به‌ هرروي‌ در اين‌ رساله‌ سعي‌ شد تا هر آنچه‌ در مورد سليمان‌(ع‌) در كتب‌ مختلف‌ پراكنده‌ بود و اكثر متون‌ ادبي‌ و عرفاني‌ ما را تحت‌ تاثير خويش‌ قرار داده‌ بود يكجا گرد آوريم‌ تا منبع‌ مناسبي‌ براي‌ علاقه‌مندان‌ به‌ مطالعه‌ در زمينه‌ تاثير قصص‌ انبيا در ادبيات‌ فارسي‌ خاصه‌ داستان‌ سليمان‌(ع‌) باشد.