تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 4/12/76

رشته و گرايش : زبان فارسي -ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمد فشارکي

نام و نام خانوادگي : محمد زارع زاده مهريزي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اسحاق طغياني

كنايه‌ در دفتر اول‌ و دوم‌ شاهنامه‌

چکيده

كنايه‌ سخني‌ است‌ كه‌ داراي‌ دومعني‌ باشد: معناي‌ ظاهري‌ و معناي‌ مقصود.

يكي‌ از مشكلات‌ فهم‌ متون‌ ادب‌ فارسي‌ شناخت‌ تركيبات‌ و تعابير كنائي‌ است‌. شاهنامه‌ فردوسي‌ نيز به‌ عنوان‌ يكي‌ از منابع‌ عمده‌ ادبيات‌ فارسي‌ داراي‌ تعبيرات‌ كنائي‌ زيادي‌ است‌ كه‌ دريافت‌ معاني‌ آنها مي‌تواند پاره‌اي‌ از مشكلات‌ آن‌ و ديگر متون‌ نظم‌ و نثر را حل‌ كند. اين‌ رساله‌ در زمينه‌ علم‌ بيان‌ بخصوص‌ كنايه‌ مطالب‌ و مثالهاي‌ درخور توجهي‌ دارد و نيز ممكن‌ است‌ در زمينه‌ سبك‌ شناسي‌ و نقد ادبي‌ مورد استفاده‌ قرار گيرد.

اين‌ رساله‌ شامل‌ مقدمه‌، چهار فصل‌ و نتيجه‌ تحقيق‌ است‌.

در مقدمه‌ مطالعات‌ انجام‌ شده‌ و روش‌ كار آمده‌ است‌.

فصل‌ اول‌ شامل‌ موضوعات‌ زير است‌:

كنايه‌، كنايه‌ از نظر متقدمين‌، كنايه‌ از نظر معاصرين‌، حقيقت‌ و مجاز، فرق‌ كنايه‌ و مجاز، مثل‌ و تمثيل‌، فرق‌ مثل‌ و كنايه‌، تقسيمات‌ كنايه‌ به‌ اعتبار مقصود( كنايه‌ از موصوف‌، كنايه‌ از صفت‌، كنايه‌ از نسبت‌) و به‌ اعتبار وسائط‌ و لوازم‌ و سياق‌ عبارت‌(ايماء و اشاره‌، رمز، تلويح‌، تعريض‌)، تفاوت‌ تعريض‌ و كنايه‌.

فصل‌ دوم‌ شامل‌ مجموعهاي‌ از كنايات‌ دفتر اول‌ و دوم‌ شاهنامه‌ به‌ اعتبار مقصود است‌ كه‌ در سه‌ بخش‌:

كنايه‌ از موصوف‌، كنايه‌ از صفت‌ و كنايه‌ از نسبت‌ به‌ صورت‌ الفبائي‌ تنظيم‌ شده‌ است‌.

فصل‌ سوم‌ كنايات‌ اين‌ دو دفتر از نظر وسائط‌ و لوازم‌ و سياق‌ عبارت‌ بررسي‌ شده‌ و شامل‌: رمز، داستان‌ رمزي‌، تعريض‌، تعريض‌ در نفي‌ و استفهام‌ است‌.

فصل‌ چهارم‌ كناياتي‌ كه‌ با ديگر صور خيال‌( اغراق‌، تشبيه‌، استعاره‌، تمثيل‌، مجاز مرسل‌) تركيب‌ شده‌اند مورد بررسي‌ قرار گرفته‌اند.

نتيجه‌ تحقيق‌ خود چكيده‌اي‌ از مطالبي‌ است‌ كه‌ نگارنده‌ در ضمن‌ كار به‌ آنها دست‌ يافته‌ است‌.