تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 13/3/77

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي - اقليم شناسي

استاد مشاور : دکتر سيروس شفقي

نام و نام خانوادگي : رضا زکي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دكتر محمدرضا كاوياني‌

بررسي‌ اقليم‌ كشاورزي‌ كشت‌ خرما در منطقه‌ دشتستان‌(استان‌ بوشهر)

چكيده

اقليم‌ عبارتست‌ از هواي‌ غالب‌ يك‌ محل‌ در دراز مدت‌. واژه‌ كشاورزي‌ دربرگيرنده‌ تمامي‌ تلاشهاي‌ بشر براي‌ توليد فرآورده‌هاي‌ گياهي‌ و دامي‌ جهت‌ تامين‌ احتياجات‌ غذائي‌، پوشاك‌ و بعضي‌ ديگر از محصولات‌ طبيعي‌ است‌.

اقليم‌ كشاورزي‌ رشته‌اي‌ است‌ كه‌ به‌ بررسي‌ رابطه‌ اقليم‌ با مسائل‌ كشاورزي‌ مي‌پردازد در اين‌ رشته‌ تغييرات‌ سازه‌هاي‌ هوا و اثر انها برگياه‌ بررسي‌ مي‌شود كه‌ با كمك‌ ان‌ مي‌توان‌ از زمينهاي‌ كشاورزي‌، بهتر و بيشتر بهره‌ گرفت‌، توليد مواد غذائي‌ را افزود و با اصلاح‌ مصنوعي‌ محيط‌ مانند مبازره‌ با سرمازدگي‌ از اثرات‌ نامساعد هوا بر محصولات‌ كشاورزي‌ كاست‌.

در اقاليم‌ خشك‌ و از جمله‌ در قسمت‌ عمده‌اي‌ از خاك‌ كشور ما، كشاورزي‌ ويژگي‌ خاص‌ خود را دارد و عوامل‌ جوي‌ در اين‌ نواحي‌ داراي‌ تغيير پذيري‌ زيادي‌ است‌ و به‌ همين‌ دليل‌، آسيب‌ پذيري‌ كشاورزي‌ نيز در اثر عوامل‌ جوي‌ نامساعد بيشتر است‌.

عوامل‌ آب‌ و هوائي‌ در كشاورزي‌، متغيرهاي‌ كنترل‌ نشده‌اي‌ است‌ كه‌ تغييرات‌ هريك‌ از آنها در يك‌ منطقه‌، برروي‌ اوضاع‌ اقليمي‌ مناطق‌ مجاور نيز اثر مي‌گذارد و نمي‌توان‌ حد و مرزي‌ معين‌ به‌ عنوان‌ حد عملكرد اين‌ عوامل‌ تعيين‌ نمود. به‌ همين‌ علت‌ مي‌بايست‌ نسبت‌ به‌ هريك‌ از عوامل‌ جوي‌ شناخت‌ پيدا كرد تا بتوان‌ از عوامل‌ جوي‌ مساعد حداكثر بهره‌برداري‌ را بعمل‌ آورد و اثرات‌ مخرب‌ عوامل‌ جوي‌ نامساعد را به‌ حداقل‌ ممكن‌ تقليل‌ داد.

در سالهاي‌ اخير دانسته‌هاي‌ اقليمي‌ را در اجراي‌ اهداف‌ علمي‌، اقتصادي‌ و صنعتي‌ بكار مي‌گيرند، اما جنبه‌هاي‌ جغرافيائي‌ بررسيهاي‌ اقليمي‌ كاربرد متداول‌تري‌ پيدا كرده‌ است‌. براي‌ مثال‌ برنامه‌ ريزيهاي‌ كشاورزي‌ در ارتباط‌ با مساله‌ كاشت‌، داشت‌ و برداشت‌، آبياري‌ و بسياري‌ مسائل‌ ديگر بدون‌ شناخت‌ تاثير و كنترل‌ ماهيت‌ اقليمي‌ و عناصر اتمسفري‌ توفيق‌ چنداني‌ نحواهد داشت‌. بنابراين‌ موفقيت‌ در اجراي‌ هر برنامه‌ كشاورزي‌ و نيز بسياري‌ از برنامههاي‌ ديگر به‌ شناخت‌ اقليمهاي‌ محل‌ بستگي‌ دارد.

نظر به‌ اينكه‌ توليد مواد غذائي‌ بهتر و بيشتر يكي‌ از مسائل‌ مهم‌ دنياي‌ كنوني‌ به‌ شمار مي‌آيد و از آنجا كه‌ توليد محصول‌ و قابليت‌ كشاورزي‌ هر منطقه‌ به‌ هوا و مشخصات‌ اقليمي‌ آن‌ بستگي‌ دارد، مطالعه‌ عوامل‌ جوي‌ موثر بر كشاورزي‌ اهميت‌ ويژه‌اي‌ پيدا نموده‌ است‌.

عامل‌ اقليم‌ تنها عامل‌ متغير و تعيين‌ كننده‌اي‌ است‌ كه‌ دائما" با كشاورزي‌ در ارتباط‌ است‌. آشنائي‌ كشاورزان‌ با عناصر و عوامل‌ اقليمي‌، پراكندگي‌ جغرافيائي‌ آنها و تاثيرشان‌ بر رشد گياهان‌ موجب‌ بهبود زراعت‌ آنها مي‌شود.

درخت‌ خرما از گياهاني‌ است‌ كه‌ تنها در قلمرو خاصي‌ از وضعيت‌ آب‌ و هوائي‌ مي‌تواند به‌ عمل‌ آيد بنابراين‌ با آب‌ و هواي‌ نوار جنوبي‌ كشور، يعني‌ شمال‌ خليج‌ فارس‌ و درياي‌ عمان‌ سازگاري‌ خوبي‌ نشان‌ مي‌دهد.

منطقه‌ دشتستان‌ با داشتن‌ شرايط‌ بهينه‌ اقليمي‌ مناسب‌ براي‌ كشت‌ خرما، از بزرگترين‌ مناطق‌ توليد محصول‌ خرماي‌كشور به‌ شمار مي‌رود كه‌ ويژگيهاي‌ آن‌ در رساله‌ فوق‌ آمده‌ است‌.

اين‌ رساله‌ در هشت‌ فصل‌ تنظيم‌ شده‌ است‌:

فصل‌ اول‌: كليات‌ شامل‌ مقدمه‌، تعريف‌ موضوع‌، اهداف‌ طرح‌، فرضيات‌ تحقيق‌ و موقعيت‌، حدود و وسعت‌ منطقه‌ مورد مطالعه‌

فصل‌ دوم‌: ويژگيهاي‌ طبيعي‌ منطقه‌ دشتستان‌ شامل‌ ويژگيهاي‌ زمين‌ شناسي‌ و زمين‌ ساختي‌، خصوصيات‌ ژئومورفولوژيكي‌ و اشكال‌ ژئومورفولوژي‌ و وضعيت‌ توپوگرافي‌ منطقه‌ مورد مطالعه‌

فصل‌ سوم‌: مطالعات‌ آب‌ و هوائي‌ شامل‌ درجه‌ حرارت‌، تبخير و تعرق‌، فشار، پوشش‌ ابري‌ آسمان‌ و تشعشع‌، ساعات‌ تابش‌ آفتاب‌، شناخت‌ بادها، رطوبت‌ يا نم‌ نسبي‌، بارندگي‌، طبقه‌بندي‌ اقليمي‌ و تعيين‌ ماههاي‌ خشك‌ و مرطوب‌ به‌ روش‌ نمودارهاي‌ اقليمي‌

فصل‌ چهارم‌: مطالعه‌ منابع‌ خاك‌ و قابليت‌ اراضي‌

فصل‌ پنجم‌: بررسيهاي‌ منابع‌ آب‌ و شبكه‌ آبهاي‌ منطقه‌ مورد مطالعه‌

فصل‌ ششم‌: بررسي‌ پوشش‌ گياهي‌

فصل‌ هفتم‌: كشت‌ و پرورش‌ درخت‌ خرما، اين‌ فصل‌ كه‌ بخش‌ اصلي‌ پايان‌نامه‌ بشمار مي‌رود مراحل‌ فنولوژيكي‌ و عوامل‌ موثر اقليمي‌ بركشت‌ درخت‌ خرما و ساختار آن‌ را مورد بررسي‌ قرار داده‌ است‌.

فصل‌ هشتم‌: شامل‌ خلاصه‌، نتيجه‌گيري‌ و طرح‌ پيشنهادات‌

قصد ما از تدوين‌ اين‌ رساله‌ شناساندن‌ پتانسيلهاي‌ محيطي‌ و اقليمي‌ منطقه‌ و بهره‌گيري‌ از آنها به‌ نفع‌ كشاورزي‌ دشتستان‌ خصوصا" محصول‌ خرما مي‌باشد. باشد كه‌ اين‌ تحقيق‌ بتواند مشكلي‌ از مشكلات‌ عديده‌ جامعه‌ كشاورزان‌، خاصه‌ منطقه‌ دشتستان‌ را حل‌ نمايد.