تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : عباس لطفي زاده

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مهدي اديبي سده- دکتر بهجت يزدخواستي

تاريخ دفاع : 7/7/87

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر علي رباني خوراسگاني

سنجش سرماية اجتماعي ميان­گروهي (مورد مطالعه: دانشگاه تبريز و دانشگاه علوم پزشكي تبريز)

چكيده

دنياي امروز، دنياي تفاوتها و تنوعات است؛ تفاوتها و تنوعاتي که گاهاً شکافهاي عظيمي ميان انسانها به وجود آورده است. بدون ترديد، پر کردن اين شکافها نيازمند راهکارهايي نوين است. يکي از راهبردهاي جديد در اين زمينه، تلاش براي افزايش سرماية اجتماعي ميان­گروهي است؛ اين مسأله نيز در درجة اول، نيازمند رفع ابهامات و چالشهاي روش­شناختي اين مفهوم است. كار پژوهشي حاضر با اين هدف اجرا شده است. ما ابزار جديدي براي سنجش مفهوم سرماية اجتماعي ميان­گروهي ارائه كرده و نشان داده­ايم كه اين مفهوم به شيوه­اي نسبتاً ساده مي­تواند عملياتي شود. ابزار جديد(طيف سام) بر مبناي روش ابداعي كاتارزينا پاژاك و با توجه به شرايط و مقتضيات جامعة ايران تنظيم شده است. اين يافته سهم مهمي را در ادبيات داخلي(ايران) سرماية اجتماعي مي­تواند به خود اختصاص دهد؛ زيرا تا كنون، سرماية اجتماعي در ايران، عمدتاً بدون تفكيك انواع آن اندازه­گيري شده است. در حالي كه عدم يك چنين تفكيكي، پيامدهاي نامناسبي براي كار پژوهشي به دنبال خواهد داشت؛ زيرا مطالعات گوناگون نشان داده­اند كه انواع متفاوت سرماية اجتماعي تأثيرات متفاوتي بر جاي مي­گذارند.

ما مفهوم سرماية اجتماعي ميان­گروهي را با استفاده از ابزار جديد اندازه­گيري كرده­ايم. همة گويه­هاي به كار رفته در طيف، در توافق با ادبيات نظري اين مفهوم انتخاب شده است. طيف مذكور از 12 گويه تشكيل شده و از پايايي بالايي (ضريب آلفاي كرونباخ = 882/0) برخوردار است.

علاوه بر اين، نتايج نشان مي­دهند كه سرماية اجتماعي ميان­گروهي، مي­بايست در سه بعد مختلف بررسي شود: علايق متفاوت، سبك زندگي متفاوت، و برون­گروه­ها. ضرايب همبستگي ميان سرماية اجتماعي ميان­گروهي و اعتماد و تساهل اجتماعي، به عنوان ابعاد ذهني سرماية اجتماعي، مثبت بوده و به لحاظ آماري معنادار هستند. اين تحليل همچنين، اين فرضية نظري را كه عنوان مي­كند سرماية اجتماعي ميان­گروهيِ بالاتر با سطح بالاي تساهل اجتماعي نسبت به برون­گروه­ها و سطح پايين تعصب نسبت به درون­گروه­ها همخواني دارد، تأييد مي­كند. تحليلهاي انجام گرفته، نشان مي­دهند كه طيف سام، نه تنها داراي پايايي است بلكه از اعتبار نيز برخوردار است.

واژه­هاي كليدي: سرماية اجتماعي، سرماية اجتماعي ميان­گروهي، کنشهاي متقابل ناهمسان­گرايانه، حفره­هاي ساختاري، پيوندهاي ضعيف، پيچيدگي هويت اجتماعي، و شبکه­هاي اجتماعي سست.