تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مهدي خنده رو

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي رباني خوراسگاني

تاريخ دفاع : 7/7/87

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر غلامرضا صديق اورعي

بررسي سرمايه اجتماعي و عوامل مؤثر بر شکل گيري آن در سطح محله (مطالعه موردي محله هاي منصقه 9 شهرستان مشهد)

چكيده

به منظور رسيدن به توسعه پايدار شهري توجه به کوچکترين واحد شهري (محله) ضروري است. توسعه محله­اي را مي­توان فرآيندي دانست که بر اساس آن سرمايه­اي که اجتماع به صورت بالقوه قادر به جمع­آوري و استفاده از آنهاست، افزايش مي­دهد تا به کمک آنها کيفيت زندگي مردم خويش را بهبود بخشد. براي دستيابي به توسعه محله­اي که مبتني بر مشارکت شهروندان در برنامه­هاي توسعه مي­باشد بايستي ظرفيت سازي نمود. ظرفيت سازي در سطح محله از طريق شناخت سرمايه اجتماعي و شيوه­هاي افزايش آن ميسر مي­شود.

در اين پايان نامه سعي گرديده است، تا ضمن بيان اهميت مفهوم سرمايه اجتماعي مهمترين شاخص­هاي سنجش سرمايه اجتماعي در سطح محله معرفي و اندازه گيري شوند. شاخص­هاي پيوند همسايگي، اعتماد در سطح محله، مشارکت در امور محله، کنترل اجتماعي غير رسمي و احساس تعلق به محله مهمترين شاخص­ها در نظر گرفته شدند. هدف اصلي تحقيق حاضر شناسايي عوامل مؤثر بر شکل گيري سرمايه اجتماعي در سطح محله مي­باشد. ميزان همگوني(در درآمد، تحصيلات و بعد خانوار)در محله، ثبات مسکوني، شرکت در مراسم مذهبي محله و ويژگي­هاي بافت محله به عنوان عوامل مؤثر بر شکل گيري سرمايه اجتماعي در اين سطح انتخاب گرديد.

روش تحقيق مطالعه حاضر از نوع پيمايشي بوده، داده­هاي اين پژوهش با استفاده از پرسشنامه و به روش نمونه گيري چند مرحله­اي بدست آمده است.جامعه آماري ساکنان محله هاي منطقه 9 مشهد بودند که تعداد 381 نفر با استفاده از فرمول کوکران در 8 محله انتخاب گرديدند. به منظور تجزيه و تحليل داده­ها و آزمون فرضيه­ها از ضريب همبستگي پيرسون، آزمون تحليل واريانس، رگرسيون چند متغيره و مدل معادلات ساختاري استفاده شده است.

يافته­هاي اين تحقيق نشان مي­دهد که ميانگين سرمايه اجتماعي افراد در سطح محله در يک طيف 5 قسمتي 99/2 است. همچنين از بين عوامل موثر بر شکل گيري سرمايه اجتماعي شرکت در مراسم مذهبي در محله بالاترين تأثير را دارد، وجود رابطه بين سرمايه اجتماعي با ثبات مسکوني و ويژگي­هاي محل زندگي افراد نيز تأييد گشت. بين همگوني افراد در محله و سرمايه اجتماعي رابطه مثبت وجود داشت اما به لحاظ آماري معنادار نيست. در سطح فردي بين تحصيلات و سرمايه اجتماعي در محله رابطه معنادار منفي وجود دارد. بين تعداد افراد خانواده و سرمايه اجتماعي نيز رابطه مثبت و معناداري وجود داشت.

کليد واژه ها: سرمايه اجتماعي، اجتماعات محلي، توسعه محله اي، ناهمگوني، بافت محله، ثبات مسکوني