تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اعظم كاظمي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اسحاق طغياني

تاريخ دفاع : 28/7/87

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محسن محمدي فشارکي

بررسي و تحليل ديدگاه عرفاني نظامي در خمسه

چكيده

قرن قرن ششم هجري قمري زمان پديد آمدن تحولي شگرف در دنياي عرفان اسلامي است. در اين دوران حکمت اشراق که مبناي آن بر اشراق و عشق وحدت وجود است به وسيلة شيخ شهاب­الدين سهروردي تدوين مي­شود و از طرف ديگر در اين قرن، شعر عرفاني متولد شده، به تلطيف ذوق متصوفه کمک مي­کند.

از بزرگان شعر فارسي اين دوره، شاعر بزرگ گنجه، نظامي گنجه­اي است. نظامي که به رسيدن مرحلة تحقيق اهميت فراوان مي­دهد، تزکية درون را از طريق پرداختن به رياضت به عنوان مهمترين مسأله براي رسيدن به مرحلة شهود دل مي­داند. در آثارش بخصوص در مخزن­الاسرار به اهميت شناخت دل و پرورش آن به عنوان يکي از مهمترين راههاي وصول به حق مي­پردازد. در انديشة او که شاعري دين باور، مؤمن و متعهد به اصول اخلاق است. عشق به جهان و پديده­هاي آن به عنوان مظاهري از پروردگار متعال جايگاه ويژه­اي دارد. او که معتقد به وحدت وجود است، بيشتر مطالب عرفاني که در آثارش مطرح مي­کند در قالبي نمادين و سمبليک است و در پس پردة عشق و رومانتيسم به ظرايف و نکات عرفاني پرداخته است. يکي از پايه­هاي مهم عرفان او عشق به خداوند است به گونه­اي که هريک از شخصيت­هاي داستان­هايش که عشقي روحاني و الهي دارند، سرانجام به مرحلة فناي در محبوب مي­رسند.

کليد واژه: عرفان- عشق- دل- وحدت وجود - شهود