تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مريم سليماني مورچه خورتي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدعلي چلونگر

تاريخ دفاع : 13/7/87

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

تعامل و تقابل مسيحيان با مسلمانان در دوره فتوحات نخستين اسلامي(64-13 ﻫ. ق)

چکيده

عنوان اين رساله «تعامل و تقابل مسيحيان با مسلمانان در دوره فتوح نخستين اسلامي(64-13 ﻫ.ق)» است. دوران مورد بررسي از سال 13 تا سال 64 هجري مي­باشد.

پس از رحلت پيامبر با به خلافت رسيدن ابوبکر مسلمانان دست به يک سلسله فتوح دامنه دار زدند که قسمت اعظم اين فتوح در مناطق مسيحي نشين انجام پذيرفت.

مسلمانان ابتدا سرزمين سوريه را مورد توجه قرار دادند و توانستند بر سراسر اين منطقه مسيحي دست يابند. توجه مسلمانان به مرزهاي غرب جزيره العرب سبب غفلت آنان از نواحي شرقي نگرديد. آنان بر عراق مرکز نسطوريان دست يافتند. فتوح در شرق با سقوط امپراطوري ساساني به اوج خود رسيد. همزمان با پيشروي در ايران، مسلمانان به سوي مصر لشکرکشي نمودند. مصر از ديگر مراکز مسيحي در آن روزگاران بود که در مدت کوتاهي به تصرف درآمد. مقارن با حملات به مصر، سپاهياني ديگر از مسلمانان در ارمينيه اقدام به پيشروي نمودند. مسيحيان در اين سرزمين تسليم مسلمانان گشتند. پس از اين موفقيت­ها مسلمانان از طريق مصر حملات خود را به مغرب آغاز نمودند. پيشروي مسلمانان در اين منطقه به کندي صورت گرفت امّا سرانجام توانستند بر آن دست يابند. بخش­هايي از اين سرزمين پيش از اين به آيين مسيحيت گرايش يافته بود. بدين ترتيب مسلمانان در زماني کمتر از يک سده توانستند بر سرزمين­هاي زيادي دست يابند.

اين رساله بر آن است ضمن شرح چگونگي فتح مناطق مذکور و تبيين جايگاه مسيحيان در فتوح، به مقايسه عملکرد مسيحيان در مناطق مختلف بپردازد. همچنين به بررسي نحوه­ي برخورد مسلمانان با مسيحيان در مناطق مفتوحه و چگونگي نفوذ اسلام در ميان مسيحيان و سياست خلفا در اين مناطق مي­پردازد.

واژه هاي کليدي: مسيحيان، فتوح، شام، عراق، ارمينيه، مصر، مغرب