تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مصطفي نصيري

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدرضا حاج اسماعيلي

تاريخ دفاع : 28/7/87

رشته و گرايش : الهيات- علوم قرآن و حديث

استاد مشاور : دکتر مهدي مطيع

روش شناسي تفسير «اطيب البيان في تفسير القرآن»

چكيده

بازشناسي تفاسير در حوزه روش شناسي، ضرورت اجتناب نا پذير مطالعات جديد قرآني مي باشد. توجه به ابعاد مختلف روش شناسي تفسير جهت دستيابي به روش صحيح تفسير قرآن و نيز طبقه بندي تفاسير بر مبناي معيارهاي روش شناسانه الزامهاي روش شناسي تفاسير را بيش از پيش نمايان ميسازد.

در علم روش شناسي تفسير، مقوله هاي مورد بحث بدين قرارند:1- چه راههايي براي شناخت قرآن وجود دارد؟ 2- تفسير چه نوع شناختي است؟ 3- نسبت تفسير با اين گونه هاي شناخت چيست؟ در همين راستا محققان علوم قرآني به تعريف گونه هايي از شناخت قرآن پرداخته اند؛ ترجمه اي، تفسيري، تأويلي، جري و تطبيق، بطني، اشراقي، شهودي، تنزيلي، ابتدائي، مصداقي.اين محققان اعتبار اين گونه هاي شناخت را نيز مورد بررسي قرار داده و در نهايت تعريفي دقيق از اصول و قواعد تفسير، ارائه نموده اند. عدم بکارگيري اين تئوريهاي روش شناسانه و در پيش گرفتن روشهائي متفاوت و گاه فاقد اعتبار، آنچنان باعث پيدايش اختلاف کلمات مفسران در بيان مفاهيم آيات قرآن گشته که ضرورت ارائه تفسير صحيح قرآن در پرتو تئوريها و اصول و ضوابط دقيق و تعريف شده و ارزيابي ديگر تفاسير بر اساس اين ضوابط معين را آشکار مينمايد.

به همين منظور اين پژوهش در راستاي تجزيه و تحليل روش تفسيري "اطيب البيان في تفسير القرآن" اثر آيه الله سيد عبد الحسين طيب از مفسران معاصر تشيع که در 14 مجلد به نگارش درآمده، بر مبناي معيارها و تئوريهاي روش شناسانه اقدام نموده و ضمن محک زدن آن با معيارها و تعاريف روش شناسانه و بررسي ميزان ارائه روشي يکنواخت در سراسر تفسير، به برخي آراء تفسيري اين مفسر نيز اشاراتي مينمايد. اهميت اين پژوهش در قابليت سازي سنجش تفسير "اطيب البيان" با استفاده از ملاکهاي تعريف شده در علم روش شناسي تفسير قرآن بوده تا ميزان تعهد مفسر محترم به روش مورد نظر خويش و تغيير يا عدم تغيير آن را در سراسر اين تفسير نمايان سازد.

کليد واژه: اطيب البيان، سيد عبدالحسين طيب، روش شناسي، تفسيرقرآن