تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : اميد صبوري

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محسن صمدانيان

تاريخ دفاع : 24/7/87

رشته و گرايش : الهيات- علوم قرآن و حديث

استاد مشاور : دکتر رضا شكراني

بررسي نقش صحيفه سجاديه در تفسير قرآن

چكيده

ادعيه ي مأثور از معصومين بخشي از احاديث ايشان را تشکيل مي دهد.

علما و بزرگان سلف تحقيقات گران بهائي بر روي ادعيه انجام داده و ميراث علمي ارزشمندي به يادگار گذاشته‏ اند؛ زمينه ي عمده ي اين گونه مطالعات بر اساس دقت‏ هاي ادبي، شرح و توضيح واژه ‏گان در عرصه‏ هاي مختلف صورت گرفته و به شکل ترجمه ي تفسيري، شرح از لحاظ ادبي يا توضيح عبارات ارائه گرديده است.

اما اين تحقيقات از زاوياي خاص، نظير مسائل تربيتي، رفتارهاي اجتماعي و اخلاقي... به موضوع پرداخته اند. ليکن ادعيه ي مأثور بنا به دلالتهاي ضمني و التزامي آشکار، همبستگي عميقي با قرآن دارند. اين ادعيه ي مأثور به عنوان بخشي از احاديث ائمه مي توانند مفسر قرآن که به تمامي جوانب زندگي انسان پرداخته است قرار گيرد. به عبارت ديگر مي توان در تفسير بر خي از آيات قرآن از ادعيه ي مأثور کمک گرفت.

بر اين اساس در اين پايان نامه طي سه فصل به بررسي نقش کتاب صحيفه سجاديه در تفسير قرآن پرداخته شده است.

در فصل اول به همبستگي و ارتباط تنگاتنگ لفظي و معنوي قرآن و صحيفه ي سجاديه پرداخته، فصل دوم به بررسي اقتباسهاي قرآني صحيفه سجاديه است و بيان مي دارد که آن حضرت با اقتباس از آيات قرآن به شرح و تفسيرپاره اي ازآيات پرداخته است.

در فصل سوم به بررسي آياتي پرداخته که در صحيفه سجاديه پيرامون آن آيات، مطالبي به عنوان تفسير بيان شده است.چينش مطالب اين فصل بدين گونه است که ابتدا آيه ي مورد نظر ذکر شده سپس تفسير مفسران پيرامون آن آيه بيان گرديده و پس از آن قسمتي از بيانات حضرت سيد الساجدين که تفسير آن آيه مي باشد.

در پايان، اين نتايج به دست مي آيد که:

- صحيفه سجاديه به عنوان مجموعه دعاهاي امام سجاد، مفسر بخشهائي از قرآن است.

- ديگر دعاهاي ائمه ي معصومين نيز مي توانند به عنوان مفسر قرآن قرار گيرند.

- به نظر مي رسد در تفسير قرآن مي توان و بايد از ادعيه ي مأثور از ائمه استفاده شود.

واژه هاي کليدي: تفسير قرآن، صحيفه سجاديه، دعا، امام سجاد