تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : عليرضا خواجه گير

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر علي ارشدرياحي

تاريخ دفاع : 5/7/79

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : -

مطالعه تطبيقي قضاء و قدر از ديدگاه صدرالمتالهين و علامه طباطبائي

چكيده

رساله متشكل از هشت فصل ، دو فهرست و يك پيشگفتار مي‏باشد و در 179 صفحه تهيه و جمع‏آوري شده و براي تكميل آن ، از منابع دست اول تحقيقي موجود در كتابخانه‏هاي اصفهان و ساير نرم‏افزارهاي تخصصي مربوطه كه مورد تأييد آموزش عالي نيز مي‏باشد ،‌ استفاده شده است.

مهمترين منابعي كه در نگارش رساله مورد استفاده قرار گرفته در درجه اول كتب نوشته شده بوسيله اين دو بزرگوار در زمينه تفسير ، فلسفه و .... مي‏باشد و در درجه دم كتب معتبري است كه به شرح آراء اين دو پرداخته‏اند.

در فصل اول زندگي و شخصيت صدرالمتألهين و علامه طباطبائي مطرح شده است و مهمترين ويژگي‏هاي فلسفي و تفسيري اين دو بزرگوار بيان شده است و در فصل دوم مختصري از تاريخچه فضاء و قدر در اسلام و نحوه شكل گيري تفكرات مختلف كلامي در جهان اسلام پيرامون موضوع مورد مطالعه بيان شده است.

فصل سوم به معاني لغوي و اصطلاحي فضاء و قدر و تقسيمات آن اختصاص دارد و تفاوت ديدگاه صدرالمتألهين و علامه طباطبائي در مورد قضاء‌ ذاتي و فعلي بيان شده است . در فصل چهارم كه به نام قضاء و قدر علمي است ، ابتدا از طريق سه مقدمه مراتب علم حق تعالي اثبات مي‏شود و سپس مرتبه قضاء‌ ،‌ لوح و قلم و عرش و كرسي تبيين وتشريح مي‏شود.

فصل پنجم به تشريح و تبيين قضا و قدر عيني اختصاص دارد . در فصل ششم مسئله بداء از خطوط برجسته كلام شيعه است مطرح شده و دلايل منكرين اين عقيده مورد نقد و بررسي قرار گرفته است . مسئله وقوع شر در قضاء الهي نيز بعد از اثبات عنايت حق تعالي نسبت به نظام هستي و اثبات احسن بودن نظام هستي در فصل هفتم تبيين شده است.

در آخرين فصل رساله نيز مبحث جبر و اختيار مطرح شده است كه در دو بخش عدم منافات قضاء‌ و و قدر عملي و عيني با اختيار انسان اين بحث تشريح شده است و بعد از بيان نظر متكلمان نظريه ويژه علامه طباطبائي و صدرالمتألهين كه تحت عنوان نظريه توحيدي است بيان شده است.