تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 4/8/78

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي امامي جمعه-عباس شيخ شعاعي

نام و نام خانوادگي : رزيتا افراز

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مرتضي حاج حسيني

بررسي تاثير ابن سينا بر توماس اكويناس

چكيده

نگارنده در اين رساله به طور اجمالي به تطبيق آراء شيخ الرئيس ابوعلي سينا و سنت توماس اكويناس پرداخته است . در مقدمه ،‌بنا به ضرورت زندگي نامه و آثار مهم ابن سينا و سنت توماس بيان شده و چگونگي تاثير گذاري فلسفه اسلامي بر فلسفه غرب ، تا آنجا كه به موضوع اين رساله مربوط بوده ، طرح گرديده است.

مباحث اصلي اين رساله ،‌مشتمل بر سه فصل است كه در فصل اول هستي شناسي ، در فصل دوم خداشناسي ودر فصل سوم مبحث خلقت مورد بررسي قرار گرفته است.

در فصل اول كه مشتمل بر شش بخش است راجع به موضوعاتي از قبيل وجود و ماهيت ، ماده و صورت ،‌ قاعده ‹‹ كل ممكن زوج تركيبي›› و وحدت و وجود بحث شده است . در پايان هر بخش نگارنده بعد از بيان آراء ابن سينا و توماس اكويناس ، به تطبيق نظرات ايشان پرداخته و جاهايي كه تاثير پذيري توماس از شيخ محتمل بوده به آن اشاره نموده است . موضوعي كه در اين فصل محوريت دارد تفكيك وجوداز ماهيت توسط ابن سينا بوده كه توماس نيز بنا به بعضي شواهد در اين مبحث كاملاً متاثر از وي است.

فصل دوم نيز مشتمل بر شش بخش است كه راجعه به شناخت خدا ، راههاي اثبات واجب الوجود ، ماهيت و بعضي صفات واجب الوجود بحث شده است . توماس ، به طور كلي ، پنج دليل براي اثبات واجب الوجود اقامه نموده كه در دو برهان وجوب و امكان و برهان عليت ،‌شباهت زيادي ، بين وي و ابن سينا وجود دارد . در اين فصل مبحث عينيت وجود و ماهيت در خداوند و همچنين آراء ابن سينا و توماس راجع به علم خداوند ، بساطت و يكتابي خداوند بالا جمال بيان و مورد تطبيق قرار گرفته است.

فصل سوم رساله ، مشتمل بر پنج بخش است كه راجع به كيفيت صدور مخلوقات از واجب الوجود و حدوث يا قدم عالم ، مباحثي بيان گرديده است . يكي از مباحث اصلي در اين فصل قاعده ‹‹الوحد›› است كه ابن سينا قائل به آن و توماس مخالف با آن است . توماس در مقابل اين قاعده ‹‹ نظريه مثل›› را مطرح مي‏كند و طريق كيفيت صدور مخلوقات از واجب الوجود را بيان مي‏دارد . همچنين در اين فصل بيان شده كه ابن سينا قائل به قديم حادث بودن عالم است و توماس نيز تا حدودي اين نظر را برگزيده و قائل به اين است كه هم ازلي بودن و هم حدوث عالم را از طريق استدلال مي‏توان اثبات كرد.

لازم به ذكر است كه پي نوشتهاي اين رساله در آخر هر فصل آورده شده و در پايان منابع مورد استفاده معرفي شده‏اند.