تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/7/78

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : تيمور کوشا

نام و نام خانوادگي : بهرام بيات

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا

بررسي بحران هويت جوانان، ارتباط آن با برخي متغيرهاي اجتماعي ( نمونه دانش آموزان شهر اصفهان )

چكيده

پژوهش حاضر در 5 فصل تدوين شده است . فصل اول كه تحت عنوان كليات تحقيق آمده است به مواردي از قبيل بيال مساله ،‌تعريف موضوع تحقيق ، اهميت و ضرورت تحقيق ، اهداف تحقيق ، تاريخچه موضوع و فرضيات و متغيرهاي تحقيق پرداخته است.

فصل دوم تحقيق مباني نظري و چهارچوب تحقيق را شامل مي‏شود . در بخش مباني نظري ديدگاههاي نظم اجتماعي ،‌انتقادي ، گروه مرجع ، جامعه پذيري ،‌ديدگاه روانشناسي و ديدگاه اسلامي مورد بحث و بررسي قرار گرفته است . هر يك از اين ديدگاهها از زاويه‏اي به مساله بحران هويت پرداخته است . در اين پژوهش نظريه پردازان اصلي هر يك از ديدگاههايشش گانه نام برده شده و نگرش اين دانشمندان نسبت به بحران هويت بيان شده است به عبارت ديگر مباني نظري بحران هويت جمع آوري و تدوين شده است . در بخش دوم از فصل دوم به چهارچوب بحران هويت پرداخته شده است . نظرياتي كه فرضيات تحقيق از آنها اخذ شده است به طور خلاصه ذكر شده است . ديدگاه نظم اجتماعي جامعه را داراي نظم ذاتي مي‏داند كه گاهي اوقات بنا به ضرورياتي بايد تغييراتي را به خود ببيند و خود را با دنياي در حال تغيير منطبق نمايد ، لذا وجود آسيبهايي از قبيل بحران هويت ذاتي جامعه نيستند بلكه عارضه‏هايي هستند كه به طور موقت بر جامعه تحميل شده‎اند و جامعه توانايي ترميم اين آسيبها را دارد . ديدگاه انتقادي جامعه را داراي تضادهاي اساسي مي‏داند كه در طول تاريخ اين تضادها وجود داشته‏اند و در اين تضاد دو گروه وجود دارند كه يكي گروه قدرتمند ،‌آگاه ، ثروتمند و .... و گروهي اكثريت فاقد قدرت و آگاهي راستين كه بايد براي تغيير وضعيت موجود اقدام نمايد . ديدگاه انتقادي بحران هويت را ناشي از فقدان عدالت اجتماعي چه در زمينه ثروت ، چه در قدرت و چه در آگاهي مي‏داند كه باعث شده است اكثريتي از هويت واقعي خود دور شده و در حالت بحران هويت سرگردان باشند . ديدگاه گروه مرجع به اين امر اعتقاد دارد كه در يك نظام اجتماعي پايدار ،‌اميد آن است كه افراد آن نظامهاي گروههاي مرجع خودي را مثبت و گروههاي مرجع غريبه را منفي و غير قابل تاسي بدانند . در اين حالت نظام اجتماعي ثبات خود را حفظ خواهد كرد . ولي اگر در يك نظام اجتماعي گروههاي خودي مشروعيت مرجعه بودن را از دست بدهند افراد بدنبال گروههاي بيگانه خواهند بود. ديدگاه جامعه پذيري بر جريان اجتماعي شدن انسانها تاكيد دارد . از ديدگاه اين مكتب خانواده ،‌مدرسه ، گروه همسالان و رسانه‏هاي همگاني وظيفه انتقال هويت فرهنگي جامعه را از نسلي به نسل ديگر به عهده دارند و اگر به هر دليلي عاملان جامعه پذيري نتوانند نقش خود را به خوبي ايفا نمايند جريان انتقال هويت فرهنگي با اشكال مواجه شده و بحران هويت پيش خواهد آمد.

ديدگاه روانشناسي از زاويه‏اي متفاوت از جامعه شناسي به آسيبهاي اجتماعي نگاه مي‏كند . ديدگاه روانشناسي علل آسيبهاي اجتماعي مثل بحران هويت را در ويژگيهاي شخصيتي افراد دنبال مي‏كند و بحران هويت را به شالوده شخصيت يا مزاج با نيروهاي سركش دروني مربوط مي‏داند و از اين رو در تبيين بحران هويت به نيروهاي دروني ،‌ سركوب غرايز دروني فرد توسط جامعه ،‌چگونگي پرورش و رشد شخصيت ،‌خلقيات والدين ، سرخوردگيهاي دوران كودكي توجه مي‏كند . ديدگاه اسلامي از زاويه‏اي ميانه به مسايل اجتماعي نظر افكنده و براي زندگي اجتماعي اهدافي قدسي را تصوير مي‏كند كه انسان بايد در جهت نيل به سعادت ابدي گام بردارد . در اين ديدگاه بحران هويت نتيجه دوري از خدا و هويت اسلامي و توجه به هويت بيگانه است كه با بازگشت به هنويت اصيل اسلامي اين بحران قابل كنترل مي‏باشد.

فصل سوم پژوهش حاضر شامل مبحث روش شناسي است . در اين پژوهش از روش تحقيق پيمايشي استفاده شده است . جامعه آماري كليه دانش‏آموزان دبيرستاني شهرستان اصفهان مي‏باشد كه به روش نمونه‏گيري خوشه‏اي تعداد 240 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده و مورد پرسش قرار گرفته‏اند . اطلاعات لازم براي اين پژوهش با استفاده از پرسشنامه جمع‏‎آوري شده است .

اطلاعات به دست آمده با روشهاي آماري تحليل واريانس ، ضريب اتا و آزمون كتبي توكي تجزيه و تحليل شده است.

فصل چهارم پژوهش شامل تجزيه و تحليل داده‏ها است كه در دو سطح آمار توصيفي و آمار استنباطي صورت گرفته است . در آمار توصيفي به توصيف ويژگيهاي عمومي پاسخگويان پرداخته شده است و در آمار استنباطي به رابطه بين متغيرهاي مستقل تحقيق و متغير وابسته توجه شده ا ست و بالاخره فصل پنجم پژوهش شامل خلاصه‏اي از فصول مختلف پژوهش و نتيجه‏گيري آن و همچنين ارائه پيشنهادات جهت كاهش ميزان بحران هويت به مراجع زيربط است.