تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 31/3/78

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-ژئومورفولوژي

استاد مشاور : دکتر سيد ابوالفضل مسعوديان

نام و نام خانوادگي : خديجه عطايي مقصودبيکي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر حسنعلي غيور-دکتر محمدحسين رامشت

هيدروژئومورفولوژي حوضه آبريز قره آقاج

چكيده

سيستم آبريز قره آقاج يكي از رودخانه‏هاي فصلي شمال سميرم مي‏باشد كه مساحت آن حدود 144 كيلومتر مربع و از كوههاي چهار قاچ ، آينه قبري و چرچير سر چشمه گرفته و پس از پيوستن به آب مروك و گرم آب ،‌ رودخانه سورگان را تشكيل داده و نهايتاً به كارون عليا پيوسته و وارد حوضه خليج فارس و درياي عمان مي‏شوند . به لحاظ موقعيت زمين شناسي ،سيستم آبريز قره آقاج در زون زاگرس مرتفع واقع شده است كه بعضي از ويژگيهاي ليتولوژي زاگرس مرتفع بر اين منطقه حاكم مي‏باشد و نيز پهنه‏هاي متعلق به دوران دوم ،‌ سوم و چهارم در اين حوضه مشاهده مي‏گردد كه مربوط به سازنده‏هاي داريان ، شهبازان ، بختياري و .... مي‏باشد.

در منطقه قره آقاج چندين گسل اصلي و فرعي مشاهده گرديد كه مكانيسم عملكرد آنها راندگي بوده و در تغيير سطوح اساس محلي نقش چشمگيري داشته و نيز در اين محل چند ناوديس وجود دارد كه محور يكي از آنها به علت وجود رسوبات آبرفتي دوران چهارم پوشيده مي‏باشد و اين ناوديس‏ها فرم‏هاي برتر موجود در منطقه مي‏باشند.

از نظر موقعيت اقليمي اين حوضه جزو مناطق نيمه خشك كشور مي‏باشد و بارندگي متوسط آن حدود 400 ميليمتر بوده ، در بخشهاي شرقي حوضه فرسايش فيزيكي فعال بوده و بر قسمتهاي غربي حوضه فرسايش شيميايي حاكم مي‏باشد ، چرا كه درجه حرارت از غرب به شرق كاهش يافته و نيز در قسمتهاي بالا دست حوضه ( شرق ) سنگهاي آهكي كه در پر درز و شكاف مي‏باشد رخنمون دارند ،‌ در حالي كه در بخشهاي پائين دست حوضه ( غرب ) رسوبات دوران چهارم كه ريزبافت مي‏باشند رخنمون دارد.

ميزان بارش حوضه از غرب به شرق با افزايش ارتفاع ، افزايش يافته ،‌ بنابر اين در چهر پردازي ارتفاعات منطقه ، باران نقش بارزي دارد و اما بر شكل گيري دامنه‏ها فرسايش ترموكلاستي حاكم مي‏باشد . براي برآورد زمان تمركز حوضه از روش كرپچ استفاده شده كه حداكثر زمان تمركز براي حوزه حدود سه ساعت مي‏باشد،‌ براي محاسبه ميزان فرسايش سيستم از مدل فورينه استفاده گرديده است كه حداكثر قدرت فرسايشي 5/4 كيلوگرم بر متر مربع مي‏باشد.

تجزيه و تحليل سيلاب منطقه نشان مي‏دهد كه سيلابها در شكل گيري حوضه بي تأثير نبوده‏اند ، امااكثر عوارض فرميك منطقه ناشي از عملكرد فرايند آب مي‏باشد از جمله گاليها ،‌ قله‏هاي منفرد ، دره‏هاي V شكل ،‌ دره‏هاي U شكل و غيره ..... ، بنابر اين عامل اقليمي برتر در شكل‏زايي حوضه آب مي‏باشد.

با بررسي پوشش گياهي منطقه مشاهده گرديد كه پوشش گياهي غالب حوضه علفزارهاي پاكوتاه مي‏باشد و بخشهاي مركزي منطقه از نظر پوشش گياهي غني‏تر بوده،‌در حالي كه ارتفاعات به خاطر وجود گسل رو رانده زاگرس ، پوشش گياهي ناچيزي را دارا مي‏باشد و در اين مناطق سخره‏هاي عريان فاقد پوشش گياهي رخنمون دارد.