تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 5/12/77

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-ژئومورفولوژي

استاد مشاور : دکتر ايران غازي

نام و نام خانوادگي : محمد نادري

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدحسين رامشت-دکتر مسعود معيري

تحليل سيستمهاي ژئومورفيك در حوضه آبريز رودخانه سلطان(زيرحوضه هليل رود)

چكيده

در اين پژوهش به بررسي سيستمهاي ژئومورفيك سيستم آبريز رودخانة سلطاني پرداخته‏ايم. سيستم ژئومورفيك عبارتست از ساختماني با اثر متقابل فرآيندها و اشكال زمين كه بطور مجزا با مشتركاً عمل كرده و مجموعه‏اي از واحدهاي شكل زمين را ايجاد مي‏كنند. سيستمهاي ژئومورفيك اين حوضه آبريز در محدوده شهرستان بافت سومين شهر بلند ايران واقع گرديده‏اند و´4 °29 تا ´35 °29 عرض شمالي و´17 °56 تا´35 °56 طول شرقي را در برگرفته اند سيستم آبريز رودخانه سلطاني از نوع سيستمهاي باز، غير دترمنيستي و هومئوستاتيك مي‏باشد كه تبادل انرژي و ماده با محيط خود مي‏پردازد. پيكره اوليه اين سيستم آبريز ميراث موقعيت آن نسبت به نيروهاي تكتونيكي مي‏باشد. حركات جنبشي و شكل زايي دروني و حركات رو به شمال سپر عربستان و مقاومت هسته لوت سبب گرديده كه سطوح و مواد اين سيستم آبريز بين زون دگرگوني سنندج ـ سيرجان و ايران مركزي پرس گردد. بعد سوم سطوح با ارتفاع 2753 متر نسبت به سطح دريا و نحوه قرارگيري آنها در نوع و نحوه آزاد شدن انرژيهاي بيروني اثرات شاياني را داشته است.

ميانگين انرژي و ماده (بارش) تزريق شده از اتمسفر به سطوح برابر با 5/372 ميليمتر و دماي متوسط در طي سال 12 درجه سانتيگراد مي‏باشد. اين مساله سبب گرديده كه چرخه آب به عنوان مهمترين فرايند در چهره‏آرايي سطوح تسلط داشته باشد. انرژي و ماده حاصل از نزولات جوي زماني كه به سطوح رسيد، تحت تاثير متغيرهاي مختلفي قرار گرفته و اولاً تمامي آن در شكل زايي دخالت نداشته و ثانياً به صورت الگوهاي نابرابر انتشار فضايي مواد و انرژي در سطوح پشخ مي‏گردد. لذا بسته به ميزان انرژي آزاد شده و الگوي انتشار آن سطوحي را با بار انرژي متفاوت براي سيستم تعريف مي‏كند. اگر چه اين سيستم آبريز با وسعت 5/853 كيلومترمربع وسعت زيادي ندارد، ولي اثرات متغيرهاي مختلفي مثل شكل سطوح و... سبب گرديده كه الگوهاي نابرابر انتشار انرژي و ماده در سطوح و معابر انرژي و ماده، چشم اندازهاي متفاوتي خلق نمايد. در بين عوامل حياتي، انسان و پوشش بيومها مهمترين نقش را در ميزان آزاد شدن انرژي فرايندهاي بيروني برعهده دارند. انسان با عمليات زراعي سنتي به عنوان يك پسخوراند مثبت ميل به افزايش آنتروپي و پوشش بيومها با تحليل انرژي نزولات جوي به عنوان يك پسخوراند منفي ميل به حفظ نظم سيستم را دارند. توزيع نامتعادل پسخوراندهاي مؤثر بر حمل مواد سبب گرديده كه بيشترين حمل مواد و شكل زايي بيروني را در زير سيستم ابلق آباد داشته باشيم.‌ گذر زمان در سيستم آبريز سبب كاهش بيلان انرژي هيدرولوژي در سيستم شده است و از طرفي لندفرمهايي را در كنار هم شكل داده كه حاصل فرايندهاي متفاوت با فرايندهاي شكل زايي كنوني حاكم بر سيستم مي‏باشند. جهت كنترل و بهره برداري از انرژيهاي آزاد شده سيستمهاي ژئومورفيك نيازمند اجراي يك مديريت سيستمي در سيستم آبريز مي‏باشيم.