تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 22/4/79

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد علي اصغر ميرباقري فرد

نام و نام خانوادگي : زهرا شريفي نجف آبادي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مرتضي هاشمي

داستان پيامبران در آثار منظوم عطار

چكيده

داستان و حكايت از ديرباز مورد توجه بشر بوده است و اين توجه به جهت اثر گذاري زياد و عميق آن بوده است . از قديمي‏ترين شكل آن كه بيشتر به صورت فابلها يعني داستانهايي كه قهرمانان آنها حيوانات بودند ، مثل كليله و دمنه تا داستانهاي بلند كه با به كارگيري اصول فني داستان نويسي نوشته شده‏اند همه براي بيان هدف مورد نظر گوينده و انتقال پيام او به خواننده به كار گرفته شده‏اند.

شاعران نيز در شعر خود از حكايات منظور و داستانهاي آهنگين بهره‏مند شده‏اند اين داستانها موضوعات مختلف داشته‏اند و قهرمانان آنها متفاوت بوده‏اند از جمله داستانهايي كه مربوط به زندگي پيامبران است . داستان پيامبران در ادبيات فارسي جايگاه ويژه‏اي دارد چرا كه ايرانيان توجه عميق به مذهب داشتند.

داستان پيامبران در شعر عطار جلوه و رونق فراوان دارد . او كه شاعري عارف يا به تعريف درست‏تر عارفي شاعر است شعر را در خدمت بيان مسائل عرفاني و آداب سير و سلوك گرفته است . چنانكه مشهود است مسائل عرفاني به جهت اينكه مربوط به باطن و روح هستند مسائلي پيچيده هستند ه فهم آن بايد از شيوه‏هايي كه به ساده‏تر شدن آن كمك مي‏كند استفاده كرد . عطار نيز از شيوه بيان حكايت و تمثيل براي ساده‏تر شدن مطلب بيان مي‏كند . بدين صورت كه ابتدا حكايتي از زندگي يكي از پيامبران بيان مي‏كند و در پايان با توجه به حكايت و مرتبط با مضمون حكايت پند و پيام مورد نظر خويش را بيان مي‏كند و در پايان با توجه به بهره‏گيري از داستان و پيوند منطقي و درستي كه بين حكايت و پيامي كه عطار در پايان مي‏گيرد ، وجود دارد تأثير گذاري آن عميق و زياد است و كاملاً مورد توجه خواننده واقع مي‏شود . عطار از لحاظ كمي و كيفي بهره‏گيري بسيار خوبي از زندگي پيامبران داشته و بيش از همه به زندگي حضرت يوسف پرداخته و جنبه‏هاي مختلف زندگي او را در شعر خويش به صورت حكايتي زيبا همراه با نكته مورد نظر خويش كه معمولاً در پايان حكايت مي‏آيد ،‌ آورده است.