تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 4/7/77

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي نوريان

نام و نام خانوادگي : فرحناز وطن خواه

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر عبدالغني ايرواني زاده-جمشيد مظاهري

تصحيح صحيفه اولي از مخزن الانشاي واعظ كاشفي

چكيده

حسين بن علي واعظ كاشفي از نويسندگان و واعظان مشهور اوايل قرن 10 و متبحر در فنون مختلف تفسير نجوم،‌انشاء،‌ وعظ، علوم ادبي و ديني و صاحب تأليفاتي چون روضه الشهدا،‌فتوت نامة سلطاني،‌مواهب عليه، انوار سهيلي، اخلاق محسني و آثار فراوان ديگري مي‏باشد. كتاب مخزن الانشا از كتب ارزشمند(مشتمل بر صحايف اولي، ثانيه، ثالثه) در موضوع ترسل و نگارش و نمونة انشاهاي مختلف به طبقات مردم،‌اثر قلم اين نويسنده است.

رسالة‌ حاضر تصحيح صحيفة اولي از صفحات سه گانة اين كتاب و حاوي مطالب ارزشمندي است كه لزوم تصحيح و تحقيق پيرامون آن را بديهي مي‏سازد. مؤلف اركان مختلف يك مكتوب را به دوازده ركن (افتتاح،‌صفات، القاب، ادعيه، شوقيات، فراقيات، اختتام...) تقسيم و سپس طبقات سه گانة‌اعلي، اشرف و اوسط را براي مردم جامعه ذكر كرده است بدين ترتيب كه :

طبقة‌اعلي : امرا و حكام، شاهزادگان خواتين ملوك،‌ملازمين دربار،‌مباشران امور و اهل قلم و...

طبقه اشرف : ائمه، سادات، قضات،‌حكما و محققين،‌ارباب علوم شرعي و ارباب مناصب شرعي و...

طبقه اوسط : اصول واعيان، عوام الناس،‌معارف و مشاهير و...

پس از آن براي اركان دوازده گانه جهت طبقات مذكور (جداگانه يا بطور اعم) نمونه آورده است، به طور مثال در افتتاح نامه به فرزندان ملوك يا ديوانيان مطالب نظم و نثر عربي و فارسي خاص و در طبقات ديگر چون منجم يا طبيب مطالب ويژه ذكر و در ابتداي هر بخش نيز توضيحاتي پيرامون آداب نامه نگاري بيان كرده است. از جمله محاسن و مزاياي اين كتاب كه آن را از تأليفات نوع خود ممتاز مي‏سازد وسعت مطالب اعم از شعر فارسي،‌ عربي،‌ و منثورات به تناسب طبقات سه گانه و ديگر وضع جداول در فصول مختلف كتاب است. در هر حال در تصحيح متن حاضر سعي مصحح بر ارائه متني قريب به صحت و منقح بوده است اميد است توانسته باشد در راستاي تصحيح متون سهم مختصري ايفا نمايد.