تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 7/12/78

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر محمدعلي چلونگر

نام و نام خانوادگي : سيد ابوالفضل حسيني

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمدکريم يوسف جمالي

اوضاع سياسي، اجتماعي، فرهنگي و ديني ايران در دوران حكومت شاه سلطان حسين صفوي( 1135-1105هـ.ق)

چکيده

در مجموع ، اين رساله به هشت بخش و هر بخش آن به فصول متعدد تقسيم شده كه دوران نسبتاً طولاني ( سي ساله ) حكومت شاه سلطان حسين صفوي به عوامل صعود و سقوط دولت او در مدت اين سي سال سلطنت ، اوضاع اجتماعي فرهنگي و ديني اين عصر را در بردارد.

در اين رساله ، محقق سعي كرده است تا بدون هيچ گونه جانبداري ،‌از برخي حقايق و عوامل سقوط اين دولت پرده برداشته ، نظام فاسد اداري و فرهنگي و اجتماعي اين عصر و جايگاه علما ،‌ فضلا ،‌ روحانيون و هنرمندان اين عهد را صريحاً مورد بررسي قرار دهد.

كوشش محقق در اين رساله بر پايه و اساس كتب و مآخذ مهم و مربوط اين دوره قرار گرفته است و سعي نويسنده پيوسته بر اين بوده است كه مشكلاتي را كه دولت شاه سلطان حسين با آن روبرو بوده ارزيابي كرده و به اينگونه سؤالات پاسخ دهد كه : آيا اين معظلات اجتماعي و فرهنگي و ديني بوده كه باعث سقوط آنچناني دولت قدرتمند صفوي شد ، يا عدم مديريت صحيح و وجود فساد ديني و اجتماعي و درباري و يا عدم همكاري مردم و اقليت‏هاي ديني كه در اثر تعصب نادرست بعضي از مردم ،‌از دولت صفوي رويگردان شده بودند و نهايتاً با بيگانه عليه كشور خودشان همكاري كردند تا ريشة‌ استبداد مذهبي صفويه برچيده گردد.

در اين رساله ،‌از تشكيلات سلطنتي درباري و نظام اداري ،‌چگونگي تقسيم مناصب و واگذاري آن به مردم لايق و يا نالايق ،‌ صحبتي به ميان آمده و سعي داشته است كه از تعصب و طرفداري از گروهي خاص خودداري بشود . در پايان ، از جمله افعانها به ايران و عوامل ديگر سقوط اين دولت دويست و چهل و يك ساله صفوي ( 907 هـ .ق الي 1148 هـ .ق) مطالبي ارائه شده كه در مقام خود از نوادر مي‏باشد.

در اين مجموعه ،‌ از روش مطالعه منابع و مآخذ به صورت فيش برداري و مقايسه‏اي استفاده شده و سعي شده است در موارد بخصوص ،‌ از چند منبع مهم و معاصر اين عصر استفاده گردد.

به طور كلي بايد گفت كه محقق در اين رساله از اقتصاد ،‌ كشاورزي ،‌نحوه ادارة‌ اراضي و املاك ،‌ اوقاف و تجارت و بازرگاني در اين عصر و نقش فعاليت‏هاي ديني در امر تجارت و در نهايت پشت كردن اقليت‏هاي ديني به نظام صفوي به علت فشار و وجود تعصب خشك و تقدس مآبي عده‏اي به ظاهر مسلمان صحبت به ميان آورده است.

بخش آخر رساله را نتيجه‏گيري و فهرست كتب و مآخذي در بر گرفته كه نويسنده بطور كلي از آنها استفاده كرده‏اند.