تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 4/7/77

رشته و گرايش : تاريخ-ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : مهدي مهرعليزاده

نام و نام خانوادگي : جلال محمديان

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر لقمان دهقان نيري

تاريخچه مطبوعات خوزستان 1357 – 1304 هـ . ش

چکيده

نشريات بهترين وسيله ارتباط فرد با جامعه ، نهادها ،‌جوامع گوناگون با يكديگر و در يك كلام ارتباطات و توسعه دو مقوله جدايي ناپذير هستند.

مطبوعات پديده‏اي فرهنگي –غربي است که اخيراً در ايران و متعاقباً خوزستان رواج يافت . عواملي مانند حضور خوانين و شيوخ وابسته ،‌ خفقان رضاشاهي ، سياست بيگانگان و كمبود امكانات چاپ ،‌پيش از نهضت ملي شدن نفت ،‌باعث عدم رواج روزنامه نويسي در اين استان شد. با شروع نهضت ، هفته نامه‏هايي از قبيل اخبار هفته ، اخبار هفته مسجد سليمان و خبرهاي روز زير نظر شركت نفت ايران و انگليس با هدف اشاعه سياست‏هاي دولت بريتانيا در شهرهاي نفت خيز خوزستان منتشر گرديد . وجود تنها يك نشريه مخصوص زنان نشان دهنده بي سوادي زنان و كمبود نويسنده زن و عدم توجه به اهميت مقام اجتماعي زن در آن ايام است.

برخي نشريات به ويژه در سالهاي 32-1328 ش . به مشكلات سياسي ، اجتماعي ، فرهنگي و اقتصادي مي پرداختند و تعدادي نيز اخلاق را ناديده گرفته ، بي پروا به عاملين فساد ، ناسزا مي‏گفتند . تعدد نشريات و مطالبي كه در آنها درج مي‏شدد هم نشان دهنده فضاي باز سياسي ـ اجتماعي و هم فساد مسئولين ، گسترش فقر ، بيكاري ، فحشا ، كمبود امكانات بهداشتي و عدم رعايت قانون مطبوعات مي‏باشد.

در آن سالها اكثر مردم بي سواد بودند و روزنامه نگاري شغل دوم صاحبان جرايد و خبرنگاران محسوب مي‏شد . آثار شوم خفقان پس از كودتاي 28 مرداد 1332 مخصوصاً در خوزستان ، جرايد را از نظر كمي و كيفي دچار ركود گرداند.

اين رساله براساس منابع دست اول موجود در بايگاني‏هاي داخلي و مصاحبه با دست‏اندركاران آنها در 449 صفحه شامل سه فصل نوشته شده است ، در فصل اول موقعيت جغرافيايي طبيعي ، انساني و اقتصادي استان خوزستان ،‌در فصل دوم تاريخچه چاپ و چاپخانه ، روزنامه و روزنامه‏نگاري در ايران و در فصل سوم علاوه بر معرفي و بيان مشخصات نشريات خوزستان تا پيش از انقلاب اسلامي ، مطالب و موضع‏گيري‏هاي آنها نيز مورد بررسي قرار گرفت.

در كنار مطالب جرايد تا حد امكان تصوير آنها و در قسمت پيوستها تصاويري از اسناد ، نامه‏ها و فهرست نشريات خوزستان و در خاتمه منابع و ماخذ مورد استفاده آورده شده است.