تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مصطفي محمدي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر محمد فشارکي

تاريخ دفاع : 17/12/84

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مرتضي هاشمي

بررسي تحليلي موضوعات بياني در بوستان سعدي

چكيده

سعدي شيرازي، شاعر و نويسندة قرن هفتم هجري از جملة هنرمندان و شاعراني است که به خوبي توانسته در آثار خود از موضوعات بياني (تشبيه، مجاز، استعاره و کنايه) جهت رساندن مفهوم و مقصود به مخاطب بهره ببرد.

از ميان آثار وي، "بوستان" نيز که از شاهکارهاي ادب فارسي به شمار مي رود، از انواع موضوعات بياني بي نصيب نمانده است و گونه هاي مختلف آن در جاي جاي اين اثر برجسته به چشم مي خورد. بخش قابل توجهي از زيبايي هاي شعر سعدي، بر اساس موضوعات بياني، در شعر او شکل مي گيرد. با وجود تحقيقات گسترده و فراواني که در مورد "بوستان" به انجام رسيده است، در اين زمينه به جز اشاراتي پراکنده، تحقيقي جامع و اصولي صورت نگرفته است. بنابراين با پرداختن به علم بيان و موضوعات آن در بوستان مي توان دنياي شاعرانه و جهان تصاوير اين شاعر بزرگ را به دوستداران ادبيات فارسي و آثار وي شناساند. در حقيقت علم بيان و بررسي آن در شاهکار استاد سخن، شاهراهي است که ما را به شهر مخيل اين هنرمند برجسته مي رساند، و موجب درک بيشتر ما از شعر او مي شود.

روش تحقيق در اين پايان نامه، اسنادي و با استفاده از امکانات کتابخانه اي و شيوة تحليل محتواست؛ بدين ترتيب که تعاريف موضوعات بياني و گونه هاي مختلف آن از کتب معتبر بلاغي ذکر شده و پس از آن نمونه هايي از بوستان ذکر مي شود. در اين ميان به تحليل اين شواهد و نمونه ها پرداخته شده و گاهي نيز تعاريف به صورت مختصر مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. در پايان هر بخش نيز جدول تعداد و نمودار درصدي مربوط به آن ارائه شده است. به طور کلي و خلاصه مي توان گفت که از بين موضوعات بياني، بيشترين کاربرد مربوط به "تشبيه" است؛ پس از تشبيه، "مجاز" بيشترين کاربرد را داراست. "کنايه" ديگر موضوع بياني است که از لحاظ ميزان استفاده، پس از تشبيه و مجاز در رتبة سوم قرار دارد. کمترين کاربرد نيز در ميان موضوعات بياني به "استعاره" مربوط مي شود.