تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : زهرا علافچيان

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مجيد صادقي

تاريخ دفاع : 10/7/84

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي امامي جمعه

عرفان در ‏حكمت سينوي

چكيده

از جمله مسائلي كه پيرامون شخصيّت ابن سينا مطرح است ، بعد عرفاني اوست؛ چرا كه بيشتر به عنوان يك فيلسوف عقل مدار مطرح است و كمتر به بعد عرفاني او توجه شده است.بنابراين بررسي نسبتي كه بين عقلانيّت و شهودگرايي وجود دارد؛ و پي بردن به نقش عشق و تفكّر در سيرو سلوك عرفاني از نظر ابن سينا ، حايز اهميّت است .اين مسائل را درآثار مختلف او از جمله «اشارات و تنبيهات ، رساله الطير ، رسالة سلامان و ابسال ، رساله العشق ، رسالة حيّ بن يقظان ، مجموعه رسائل او و همچنين ازكتابي كه خود ابن سينا در مورد زندگي اش نوشته و بعدها شاگردش - ابوعبيد جوزجاني - آنرا كامل نموده است » ، مي توان پيگيري نمود.براي وصول به اين مهم، ابتدا متن كامل رسائل متعدد ابن سينا و بخشهاي آخركتاب اشارات و تنبيهات كاملاً مورد مطالعه و بررسي قرارگرفته و شواهد و عباراتي كه در اين زمينه ها وجود داشته استخراج شده اند . پس از استخراج مطالب فوق ، به كمك شرح هاي موجود ازكتابهاي ابن سينا و متون فلسفي و عرفاني اصيل به كشف مطالب فوق پرداخته ايم .

درنهايت نتايجي كه حاصل شده است ، نتايجي جالب و قابل توّجه بوده است .ازجمله اين كه ابن سينا درزندگي خود يك سير مشخصّي داشته كه ابتداي آن ،اعتماد به عقل و وسط آن، اعتراف به ناتواني عقل نظري وانتهاي آن تأييد طريق مشاهده است .به همين جهت دراواخر عمر خود به نوشتن كتابهاي عرفاني پرداخته است. اما دوران زندگي او تصوف عملي او را نشان نمي‌دهد.

همچنين با بررسي رسالات رمزي ابن سينا، مي‌توان به سير و سلوك عملي روح او پي برد.ضمن اين كه ابن سينا با دريچة عقل خود به عرفان نگريسته و مسائل عرفاني از جمله مقامات عارفان را به شكل بديعي بيان كرده و معتقد است عشق عفيف و فكر لطيف در تلطيف سرّ آدمي و وصول به حضرت حق مؤثّر هستند.

واژگان كليدي: ابن سينا ،عرفان ، انديشه ، شهود ، رسالات رمزي ، عشق و تفكّر.