تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مژگان انتظاري

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مسعود معيري- دکتر محمدحسين رامشت

تاريخ دفاع : 21/6/85

رشته و گرايش : جغرافياي طبيعي-ژئومورفولوژي

استاد مشاور : مهندس محمدرضا رهنما

ارزيابي پتانسيل هاي فرسايشي منطقه دستكن با استفاده از GIS و RS

چكيده

بدون شک خاک يکي از ارزشمندترين منابع طبيعي هر کشور محسوب مي شود . در مطالعات جغرافيايي خاک فقط به عنوان يک منبع طبيعي در کانون توجه قرار ندارد ، بلکه بيشتر بخاطر آنکه در معرض يک خطر تباه کننده به نام فرسايش قرار گرفته نيازمند بررسي ، حفاظت و مراقبت است.

مفهوم فرسايش از ديدگاه ژئومورفولوژي از يک سو متوجه فرآيندهايي است که به چهره پردازي سطح زمين مشغول هستند و از سوي ديگر به عواملي که در برابر حفاظت خاک قرار مي گيرند اشاره دارد . واقعيت آن است که با استفاده از روش هاي مختلف در برآورد و ارزيابي خطرات فرسايشي نتايج گوناگوني به دست خواهد آمد و از طرفي مقدار و نوع فرسايش خاک نيز از مکاني به مکان ديگر متفاوت است و آگاهي از اين کميت ها مي تواند در برنامه ريزي ها بسيار سودمند باشد.

در اين پژوهش سعي شده است ، نوع فرسايش غالب ، نواحي پر خطر نسبت به فرسايش ، نرخ فرسايش و مهمترين شاخص هاي تأثير گذار در بخشي از حوضة آبخيز دستکن که در شمال اصفهان و شمال شرق شهرستان ميمه و بين طول هاي جغرافيايي"42 ,'29 , ْ 51 - "11 , '19 , ْ 51 و عرض هاي جغرافيايي "04 , '28 , ْ 33 - "02 , '38 , ْ 33 واقع شده است ، بررسي گردد.

براي نيل به اين اهداف از اطلاعات کتابخانه اي ، عکس هاي هوايي و ماهواره اي منطقه ، آمار و اطلاعات اقليمي ، نقشه هاي توپوگرافي و زمين شناسي و تکنيک هاي GIS و RS و همچنين نرم افزارهاي surfre8 و ILWIS استفاده شده و نقشه هاي پاية عوامل مورد نياز براي مدل SLEMSA ، از جمله نقشه هم دما ، هم بارش ، پوشش گياهي ، زمين شناسي و در نهايت نقشه نرخ فرسايش تهيه شده است .در منطقه مورد مطالعه 5 کانون فرسايش در نيمه شمالي منطقه مشاهده مي شود . بررسي عوامل موثر در اين مناطق نشان داده است که اصلي ترين عامل فرسايش در کانون هاي پر خطر در درجه اول انرژي جنبشي باران بوده و شيب زمين و پوشش گياهي در درجات بعدي اهميت قرار دارد . همچنين قابليت فرسودگي خاک نيز با آنکه در وسعت زيادي از منطقه مهمترين عامل موثر در فرسايش بوده ولي در کانونهاي پر خطر نقش چنداني نداشته است .در منطقه مورد مطالعه علاوه بر عوامل موثر در مدل SLEMSA ، عوامل تکتونيکي نيز در ميزان فرسايش موثر بوده است . بطوريکه تغييير ناگهاني شيب و وجود گسل مراوند و شکستگيها و گسل هاي فرعي در نيمه شمالي منطقه تأييد کننده اين مطلب مي باشد

نتايج اين پژوهش نشان مي دهد ، نوع فرسايش غالب در منطقه ، فرسايش آبي و نرخ فرسايش با ميانگين 412/1 تن درهکتار، نسبت به ميانگين نرخ فرسايش در کشور پائين تر است .

لغات کليدي: فرسايش، دستکن، SLEMSA، GIS