تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : احمدرضا رستمي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اصغر منتظرالقائم

تاريخ دفاع : 25/4/85

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

سياست و حكومت بر اساس شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد

چکيده

در اين پژوهش بحثي دربارة سنديت نهج‌البلاغه و شرح زندگاني ابن ابي الحديد آمده و آثار اين دانشمند معتزلي و کتاب شرح نهج‌البلاغة او معرفي گرديده است.

ماهيت و اهداف دولت اسلامي از ديدگاه اميرمؤمنان تبيين و جريان‌هاي گوناگون سياسي صدراسلام و عملکرد و اهداف آنان براساس اصيل‌ترين منابع تاريخ صدر اسلام که مورد استفادة ابن ابي‌الحديد بوده، بررسي شده است. ويژگي‌ها و مؤلّفه‌هاي جامعة آرماني موردنظر اميرمؤمنان معرّفي شده و مواضع سياسي و سيرة عملي اميرمؤمنان و مخالفان آن حضرت تبيين و مقايسه گرديده و در اين بررسي به منابع درجة اوّل که مورد استفادة ابن‌ابي‌الحديد بوده، استناد شده است. برخي از اين منابع هم‌اکنون در دسترس نيست. با استناد به اين منابع حوادث سياسي تاريخي جامعة اسلامي پس از رحلت رسول‌اکرم تا شهادت اميرمؤمنان مورد بررسي و پژوهش قرار گرفته و شيوة تبليغاتي معاويه و ترفندهاي سياسي او و تأثير آنها بر جامعة عصر اميرمؤمنان تبيين گرديده است.

ديدگاه معتزله بويژه ابن ابي الحديد دربارة جريان‌ها و حوادث سياسي تاريخي صدر اسلام تا سال چهل هجري بررسي شده است. مواردي مانند نام اماکن، شخصيت‌هاي تاريخي، دانشمندان، کتب و موارد ديگر که نياز به توضيح داشته در پاورقي‌ها شرح داده شده و در اين توضيحات مهمترين منابع مورد استناد قرار گرفته‌اند.

اين نوشتار بحثي سياسي- تاريخي به شيوة توصيفي- تحليلي و پژوهشي کتابخانه‌اي براساس منابع مکتوب درجة اوّل تاريخ اسلام است.