تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : بتول قراخاني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جمشيد مظاهري

تاريخ دفاع : 6/12/84

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محسن محمدي فشارکي

قائم مقام و ادب فارسي

چكيده

قائم مقام نويسنده مشهور قرن سيزدهم هجري از آغازگران ساده نويسي در نثر فارسي است . منشآت قائم مقام داراي صراحت بيان ، ايجاز و پختگي است و به شيوه گلستان سعدي که مورد تقليد او بوده ، آميزه اي از شعر و نثر است. جملات مسجع ، عبارات آهنگين ، استفاده از ابيات عربي و فارسي ، به نثر قائم مقام تحرک ، زيبائي و رسايي بخشيده است ، قائم مقام با کاهش عبارات مصنوع و مضامين پيچيده و تشبيهات نابجا ، انشاي خود را به سخني طبيعي و ساده نزديک ساخته است . او با قوه فصاحت و بلاغت توانست استحکام و انسجام زبان سعدي را با ذوق ادبي خود همراه سازد و نثر شيريني را که نزديک به زبان مردم بود ، ارائه دهد. نامه هاي او عمدتاً کوتاه و صريح و با مقام و مقال متناسب است.

در بيشتر کتاب ها و مقاله هايي که در زمينه نثر فارسي موجود است از قائم مقام به عنوان يک دوره ادبي خاص نام برده شده است ؛ اما درباره ويژگي هاي نثر او جز اشاراتي پراکنده ، تحقيقي جامع واصولي صورت نگرفته است . در اين تحقيق ، سعي شده است پس از بررسي زندگي او و مختصري در اهميت منشآت نويسي در تاريخ ايران ، ويژگي هاي سبکي اين نويسنده توانا مورد بررسي قرار گيرد . روش تحقيق در اين پايان نامه ، اسنادي و با استفاده از امکانات کتابخانه اي و شيوه تحليل محتواست . منشآت قائم مقام به عنوان بارزترين نمونه شيوه نويسندگي او انتخاب گرديد و موارد مختلف از ويژگي هاي سبکي او به صورت فيش هاي متعدد از آن استخراج شد . در بررسي نمونه ها ، موارد بسياري از ساده نويسي و نزديکي به نثر عاميانه مشاهده شد که در پيدايش نثر گزارشي و داستاني نيز مؤثر بوده است . در فصل اول به بررسي زندگي و آثار او پرداخته شده است . فصل دوم ، منشآت نويسي را مورد بررسي قرار مي دهد و در فصل سوم ، ويژگي هاي سبکي منشآت مورد بررسي قرار گرفته است .