تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 29/8/74

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر فتحعلي اکبري

نام و نام خانوادگي : مهدي جابرمرادي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

تصحيح‌ و تحشيه‌ ذيل‌ معارف‌ العوارف‌ معروف به ذيل المعارف في ترجمه العوارف

چكيده

رساله‌ حاضر تصحيحي‌ است‌ از يك‌ نسخه‌ منحصر به‌ فرد متعلق‌ به‌ نيمه‌ دوم‌ قرن‌ هشتم‌ هجري‌ و تعليقي‌است‌ توضيحي‌ بر «عوارف‌ المعارف‌» شيخ‌ شهاب‌ الدين‌ عمر سهروردي‌ . اين‌ اثر «ذيل‌ معارف‌ العوارف‌» نام‌دارد كه‌ در اكثر كتب‌ تراجم‌ از آن‌ با نام‌ «ذيل‌ المعارف‌ في‌ ترجمة‌العوارف‌» ياد شده‌است‌.

اصل‌ اين‌ كتاب‌ همچون‌ خود كتاب‌ «عوارف‌ المعارف‌» شامل‌ شصت‌ و سه‌ باب‌ مطابق‌ با سن‌ شريف‌ نبي‌ اكرم‌(ص‌) مي‌باشد كه‌ اين‌ رساله‌ به‌ سي‌ باب‌ ابتداي‌ آن‌ پرداخته‌ و آن‌ را تصحيح‌ و تحشيه‌ نموده‌است‌.

همانگونه‌ كه‌ اشاره‌ شد اين‌ كتاب‌ نسخه‌ منحصر بفردي‌ است‌ با مقداري‌ افتادگي‌ (حدود دو صفحه‌) درابتداي‌ آن‌ كه‌ مصحح‌ پس‌ از سپردن‌ راههاي‌ پژوهشي‌ بسيار از جبران‌ آن‌ نااميد گرديد. لذا به‌ جهت‌ ويژگي‌مذكور تصحيح‌ بصورت‌ قياسي‌ صورت‌ گرفته‌ و تنها متن‌ شايسته‌اي‌ كه‌ در اين‌ امر معين‌ و ياور اين‌ راه‌ بودمتن‌ عربي‌ «عوارف‌ المعارف‌» چاپ‌ بيروت‌ بود كه‌ در پايان‌ جلد پنجم‌ احياء علوم‌ الدين‌ غزالي‌ ضميمه‌ است‌.

اين‌ رساله‌ داراي‌ پيشگفتار ، مقدمه‌ مؤلف‌، سي‌ باب‌ اصل‌ متن‌، توضيحات‌ و در آخر فهرست‌ ابيات‌عربي‌ و فارسي‌ و احاديث‌ و اعلام‌ و ... نيز فهرست‌ مآخذ مي‌باشد.

نقش‌ اين‌ رساله‌ اولاً - احياء يكي‌ از ميراثهاي‌ فرهنگي‌ - عرفاني‌ اين‌ مرز و بوم‌ است‌ كه‌ تاكنون‌ در دفينه‌كتابخانه‌ آستان‌ قدس‌ رضوي‌ مهجور مانده‌ بود. ثانياً - حل‌ بسياري‌ از مشكلات‌ و معضلات‌ «عوارف‌المعارف‌» سهروردي‌ است‌ كه‌ تا بحال‌ در هاله‌اي‌ از ابهام‌ و ترديد در نزد اهل‌ ادب‌ بسر مي‌بردند.

تمام‌ عبارات‌ و ابيات‌ عربي‌ با دقت‌ و در حد توان‌ اندك‌ مصحح‌ حركت‌ گذاري‌ شده‌ تا علاوه‌ بر قابل‌استفاده‌ تر كردن‌ آن‌ مانع‌ از ايجاد وقفه‌ و پراكندگي‌ فكر خواننده‌ هنگام‌ خواندن‌ متن‌ - بخاطر آميختگي‌عبارات‌ عربي‌ و فارسي‌ آن‌ - شود.