تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 29/6/74

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمد فشارکي

نام و نام خانوادگي : محمدحسن زعفراني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

شرح سي قصيده از سنايي غزنوي

چكيده

با در نظر گرفتن‌ مضامين‌ گوناگون‌ ديوان‌ سنايي‌ غزنوي‌ سي‌ قصيده‌ با مطلع‌ هاي‌ :

1ـ كفر و ايمان‌ را هم‌ اندر تيرگي‌ هم‌ در صفا                          16ـ اي‌ سنايي‌ كي‌ شوي‌ در عشقبازي‌ ديده‌ باز

2ـ اي‌ سنائي‌ گرهمي‌ جويي‌ ز لطف‌ حق‌سنا                             17ـ اي‌ سنائي‌ خواجه‌ جاني‌ غلام‌ تن‌ مباش‌

3ـ او كيست‌ مرا يارب‌ او كيست‌ مرا يارب‌                               18ـ نظر همي‌ كنم‌ ار چند مختصر نظرم‌

4ـ عقل‌ را تدبير بايد عشق‌ را تدبير نيست‌                                  19ـ زهي‌ پشت‌ و پناه‌ هر دو عالم‌

5ـ كفر وايمان‌ دوطريقي‌ است‌ كه‌ آن‌ پنهان‌ نيست‌                   20ـ روحي‌فداك‌اي‌محتشم‌لبيك‌لبيك‌اي‌ صنم‌

6ـ همچو مردان‌ يك‌ قدم‌ در راه‌ دين‌ بايد نهاد                         21ـ گاه‌ آن‌ آمد كه‌ با مردان‌ سوي‌ ميدان‌ شويم‌

7ـ اگر ذاتي‌ تواند بود كز هستي‌ توان‌ دارد                               22ـبنه‌چوگان‌زدست‌اي‌دل‌كه‌گم‌شدگوي‌درميدان‌

8ـ اي‌ مسلمان‌ خلايق‌ حال‌ ديگر كرده‌اند                                 23ـ برگ‌ بي‌ برگي‌ ندارد لاف‌ درويشي‌ مزن‌

9ـ مرحبا بحري‌ كه‌ از آب‌ و گِلَش‌ گوهر برند                          24ـ بيش‌ پريشان‌ مكن‌ در پي‌ آشوب‌ من‌

10ـ طلب‌ اي‌ عاشقان‌ خوشرفتار                                               25ـ گر شراب‌ دوست‌ را در دست‌ تو نبود ثمن‌

11ـ آبرويي‌ كان‌ شودبي‌ علم‌ و بي‌ عقل‌ آشكار                         26ـ اي‌ هميشه‌ دل‌ به‌ حرص‌ وآز كرده‌ مرتهن‌

12ـ زيبد ار بي‌ مايه‌ عطاري‌ كند پيوسته‌ يار                                27ـ ايا از چنبر اسلام‌ دايم‌ برده‌ سر بيرون‌

13ـ از خلاف‌ است‌ اين‌ همه‌ شر در نهاد بوالبشر                         28ـ اي‌ سنائي‌ عاشقي‌ را درد بايددرد كو

14ـ مرد كي‌ گردد به‌ گرد هفت‌ كشور نامور                            29ـ اي‌ پديدار آمده‌ همچون‌ پري‌ با دلبري‌

15ـ نشود پيش‌ دو خورشيد و دو مه‌ تاري‌ تير                            30ـ دلاتاكي‌دراين‌زندان‌فريب‌اين‌وآن‌بيني‌

برگزيده‌ ، پس‌ از تعيين‌ وزن‌ و بحر هر يك‌ مشكلات‌ قصايد مذكور از قبيل‌ مفردات‌، تركيبات‌، مصطلحات‌و مضامين‌، پس‌ از مقابله‌ با نسخه‌ چاپ‌ عكسي‌ كابل‌ و با استفاده‌ از منابعي‌ كه‌ مهمترين‌ آنها بدين‌ قرار است‌:برهان‌ قاطع‌ ، غياث‌ اللغات‌ ، مقدمة‌الادب‌، منتهي‌ الارب‌ ، ديوانهاي‌ خاقاني‌ ، انوري‌، منوچهري‌، فرخي‌، ومتون‌ نثر چون‌ كليله‌ و دمنه‌ ، اسرار التوحيد ، و فرهنگ‌ اصطلاحات‌ و تعبيرات‌ عرفاني‌ شرح‌ گرديد.