تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 26/12/74

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر محمد فشارکي

نام و نام خانوادگي : محمد غلامرضايي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر سيد مهدي نوريان

شرح اعلام اشخاص و مكانهاي ديوان سنايي غزنوي

چكيده

براي‌ تهيه‌ شرح‌ اعلام‌ ابتدا ديوان‌ سنايي‌ تصحيح‌ دكتر مدرس‌ رضوي‌ مورد مطالعه‌ قرار گرفت‌ و ابياتي‌كه‌ حاوي‌ اعلام‌ اشخاص‌ و مكانها بود بر اساس‌ صفحه‌و سطر مشخص‌ گرديد و پس‌ از آن‌ شرح‌ زندگي‌اشخاص‌ و شرح‌ مكانها از منابع‌ معتبر قبل‌ و معاصر روزگار سنايي‌ يا فرهنگهايي‌ كه‌ از اين‌ نوع‌ منابع‌ استفاده‌كرده‌اند استخراج‌ شد و در فيش‌ هاي‌ مربوط‌ به‌ هر يك‌ از اعلام‌ ثبت‌ گرديد و حتي‌ المقدور سعي‌ بر اين‌ بودتا آنجا كه‌ ممكن‌ است‌ تلميحات‌ شاعرانه‌ و نكات‌ مورد نظر شاعر در ابيات‌ بررسي‌ شود و از منابع‌ مختلف‌استخراج‌ گردد. سپس‌ فيشهاي‌ مربوط‌ به‌ هر يك‌ از اعلام‌ جمع‌اوري‌ و در يك‌ صفحه‌ ثبت‌ گرديد و منابعي‌نيز براي‌ تفصيل‌ در پايان‌ هر يك‌ از اعلام‌ ذكر شد.

چون‌ ضبط‌ بعضي‌ از ابيات‌ حاوي‌ اعلام‌ مغلوط‌ به‌ نظر مي‌رسيد يك‌ عكس‌ از كليات‌ اشعار سنايي‌ چاپ‌عكسي‌ نسخه‌ كهنسال‌ كابل‌ نيز تهيه‌ و مورد استفاده‌ قرار گرفت‌.

برخي‌ از اشخاص‌ علاوه‌ بر نام‌ داراي‌ كنيه‌ و القابي‌ بودند كه‌ علاوه‌ بر شرح‌ ذيل‌ همان‌ عنوان‌ به‌ نام‌ اصلي‌نيز ارجاع‌ داده‌ شده‌است‌. مانند :ابوالقاسم‌      احمد    محمد     مصطفي‌.

افرادي‌ كه‌ داراي‌ يك‌ نام‌ و دو شخصيت‌ بوده‌اند تفكيك‌ گرديده‌است‌ مانند بوحنيفه‌ كه‌ در همه‌ ابيات‌ديوان‌ سنايي‌ منظور نعمان‌ بن‌ ثابت‌ است‌ جز در بيت‌ زير كه‌ به‌ احتمال‌ قوي‌ منظور بوحنيفه‌ اسكافي‌ است‌.

       نيستي‌ اندر طريق‌ شعر گفتن‌ آن‌ چنانك‌                    بوحنيفه‌ گفت‌ در شعري‌ براي‌ عنصري‌

ابتدا در نظر بود تمام‌ ابيات‌ مربوط‌ به‌ هر يك‌ از اعلام‌ ذيل‌ همان‌ عنوان‌ آورده‌ شود اما به‌ علت‌ ازيادابيات‌ حاوي‌ اعلام‌ معمولاً اولين‌ بيتي‌ كه‌ در ديوان‌ ديده‌ شد در عنوان‌ قرار داده‌ شد و نشاني‌ بقيه‌ ابيات‌ براساس‌ صفحه‌ و سطر در پاورقي‌ ثبت‌ گرديده‌ است‌.