تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محسن مرسلپور

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اصغر فروغي ابري

تاريخ دفاع : 15/7/85

رشته و گرايش : تاريخ- ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر علي اکبر کجباف

تاريخ تحولات سياسي، اجتماعي و اقتصادي کرمان در دوره سلجوقيان کرمان

چکيده

سلجوقيان شاخه اي از طوايف غز بودند که توانستند در ميانه قرن پنجم تمامي ايران زمين را زير سيطرۀ خود درآورند. ساختار قبيله اي حکومت آنها باعث شد قسمتهايي از حکومت مرکزي جدا شود. کرمان يکي از ايالاتي بود که بزودي بصورت نيمه مستقل درآمد و در تقسيم ممالک بين بزرگان سلجوقي نصيب قاورد شد.

وضعيت کرمان مقارن هجوم سلاجقه بايد مورد بررسي و تدقيق بيشتري قرار گيرد. در اين منطقه شديدترين مقاومت در برابر هر هجوم خارجي از جمله حمله‌ي سلاجقه از سوي کوه نشينان قفص و بلوچ بعمل مي آمد.

اوضاع نابسامان کرمان مقارن هجوم سلاجقه باعث شد که حکومت قاورد که ثبات و امنيت نسبي بوجود آورد تا حدي با موافقت مردم مواجه شود. قاورد توانست حکومت خود را استوار سازد و بعد از مرگ طغرل مدعي حکومت سلاجقه گردد. اما وي در مقابل قدرت برتر برادرش آلب ارسلان سر تعظيم فرود آورد و به حکومت کرمان قناعت کرد. بعد از اينکه آلب ارسلان کشته شد و فرزند جوانش ملکشاه به تخت نشست قاورد با اتکاء به سنت قبيله اي بزرگتر بودن مدعي تاج و تخت شد، اما ديگر دير شده بود و صحرانوردان سلجوقي مغلوب سنن ايراني شده بودند. قاورد جانش را بر سر اين کار گذاشت. امّا پس از وي فرزندانش کرمانشاه، سلطانشاه و تورانشاه توانستند به حکومت در کرمان ادامه دهند. سيزده تن از اخلاف قاورد در کرمان حکومت کردند و توانستند حکومت نيمه مستقلي براي خويش بوجود آورند.

سلاجقه به اوضاع اقتصادي کرمان سر و ساماني دادند و باعث پيشرفت آن شدند. اما در اواخر حکومت سلاجقه جنگهاي پياپي بين مدعيان قدرت اقتصاد کرمان را به نابودي کشيد و اين يکي از عوامل اساسي در سقوط آنان و عدم قدرتشان در برابر ملک دينار غز بود. اين پژوهش سعي دارد به بررسي اوضاع سياسي، اجتماعي و اقتصادي کرمان در اين دوره بپردازد.