تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مسعود اکثيري

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مرتضي دهقان نژاد

تاريخ دفاع : 25/6/86

رشته و گرايش : تاريخ- ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر مهدي مهرعليزاده

بررسي وضعيت بهداشت و درمان در عصر ناصري (1313-1264 ق)

چکيده

هدف از انجام اين پژوهش ، بررسي يكي از زواياي تاريك تاريخ اجتماعي ايران ، يعني وضعيت بهداشت و درمان جامعه ايراني اعم از عشايري ، روستايي و شهري ، در دوران سلطنت ناصرالدين شاه (1313-1264ه.ق) مي باشد.

در اين تحقيق ابتدا سعي شد به دليل پيوستگي و وابستگي كه علوم طبيعي به كشفيات و سير حوادث قبلي خودش دارد ، كمي به تاريخچه طب از ابتدا تا دوران ناصرالدين شاه پرداخته، و به ايجاز سير تحولات عالم پزشكي و تاثيراتي كه از ديگر حوزه ها پذيرفته است ، بيان گردد. سپس در بخش ديگري وضعيت بهداشتي درماني جامعه عهد ناصري ، بررسي شده و سعي گشته تا با تكيه بر منابع ، وضعيت بهداشتي جوامع شهري ، روستايي و عشايري تبيين و بيماريهاي مسري عمده كه هر از گاهي گريبانگير مردم شده و باعث تغييرات جمعيتي گشته و يا ديگر شئون جامعه را دچار تحول مي نمود ، مورد توجه واقع گشته و روشهاي درماني كه براي مبارزه با آنها وجود داشت ، بررسي شود. همچنين به نگرش متقابل بين مردم و طبيبان و همچنين پزشكان خارجي پرداخته و باورها و رفتارهاي اجتماعي مردم در مقوله طب و طبابت مورد توجه واقع گشته است.

در بخش بعدي اين تحقيق به شرح و بسط تصميمات و اقدامات بهداشتي و درماني انجام شده توسط امير كبير پرداخته شده و تلاشهاي او در خصوص ارتقاء سطح بهداشت و درمان جامعه به تفصيل بيان گشته است. همچنين سعي شده تا تكيه بر منابع ميزان اثر بخشي و سرايت اين اقدامات به دوران پس از امير هم ، بررسي گردد.

آخرين بخش از اين تحقيق اختصاص به اقداماتي دارد كه پس از دوران اميركبير و در كل دوران سلطنت ناصرالدين شاه ، براي ارتقاء سطح بهداشت و درمان جامعه انجام پذيرفته و اصلاحات و اقدامات بهداشتي درماني و نظارتهاي دولتي در امر طب و طبابت جامعه و ايجاد مراكزي بدين منظور همانند مجلس حفظ الصحه ، مورد بررسي واقع گشته است.

كليد واژه: ناصرالدين شاه، طب، وبا، امير كبير، دارالشفاي ناصري