تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : نفيسه اهل سرمدي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر جعفر شانظري

تاريخ دفاع : 27/6/86

رشته و گرايش : الهيات-فلسفه و کلام اسلامي

استاد مشاور : دکتر مهدي امامي جمعه

وحدانيت واجب تعالي در کلام امام علي و امام رضا عليهما سلام از نگاه فلسفه اسلامي

چكيده

رساله حاضر که آفرينه اي است در فضاي فلسفه اسلامي، به تبيين وحدانيت داناي بي همتا در کلام امام علي و امام رضا عليهما سلام، همّت مي گمارد و طي دو بخش با روش توصيفي – اسنادي و تکيه بر تحليل محتوا به اين نتيجه رهنمون مي شود که آفريدگار هستي ، ذات کامل و بي منتهائي است که جميع کمالات وجودي به نحو اعلي و اشرف، در او موجود است و هيچ نقطه اي از عالم وجود از حضورش، بي نصيب نيست. چنين وجود قهارّي ، مجالي براي حضور ما سوا نمي گذارد، لذا تنها اوست که به حقّ متصّف به وجود است و کثرات، در حقيقت، شئون و اطوار آن وجودند. چنين وجودي اگرچه يگانه است ولي اين يکتائي ناشي از بي انتهائي و نامحدود بودن اوست به طوري که امکان فرض ثاني براي او محال است، از اين رو يگانگيش با يکتائي باب کميات، بسيار متفاوت است. اينجاست که از توحيد واجب الوجود به توحيد در وجود، منتقل مي شويم و البتّه در طي اين مسير مهّم به تحققّ اهدافي چون تبيين ارتباط بساطت با وحدت، تبيين تفاوت وحدت منسوب به خداوند با مخلوقات در کلام روايات و نيز مقايسه آن با سير تفکّر فلسفه اسلامي و بررسي براهين ارائه شده بر وحدت حقه حقيقيه در اين دو فضا، نائل مي شويم.

ذات بحت و بسيط خداوند، عاري از هر گونه جهت و حيثيت، معرّفي خواهد شد و لحاظ صفاتي اضافه بر ذات، خلاف آن وحدانيت صرف، خواهد بود و نکته قابل ذکر، اينکه آن هويت مطلقه از هر اسم، رسم ، وصف و تعينّي ، مبراست و تمامي شناختها و توصيف عرفا و فلاسفه، به وجه و ظهور او و به عبارتي به فيض منبسط وابسته خواهد بود.

واژه هاي کليدي: واحد عددي، وجود منبسط، وحدت تشکيکي، واحد شخصي، وحدت حقه حقيقيه.