تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : علي نورعلي وند

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر وحيد قاسمي- دکتر مجيد کارشناس

تاريخ دفاع : 8/5/86

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر وحيد ذوالاکتاف

بررسي جامعه شناختي عوامل مؤثر بر ونداليسم و اوباشيگري در ورزش فوتبال

چكيده

ورزش يکي از مهمترين نهادهاي جوامع مدرن صنعتي مي باشد که بخش اعظم جمعيت هر کشوري به اشکال گوناگون با آن سر و کار دارند . در اين بين ورزش فوتبال بدون ترديد پرطرفدارترين ، جذابترين و هيجان برانگيزترين رشته ورزشي محسوب مي شود . فوتبال مانند هر پديده اجتماعي ديگري مختصات خاص خودش را دارد و به مانند ساير پديده هاي اجتماعي هم اثرپذير و هم اثرگذار مي باشد. لذا مسائل و کارکردهاي اجتماعي مثبت و منفي اين ورزش همواره مورد توجه ويژه پژوهشگران و محققان علوم اجتماعي بوده است ، که از مهمترين آنها مي توان به ونداليسم و اوباشيگري در ورزش فوتبال اشاره کرد . مطالعه و بررسي ونداليسم و اوباشيگري در ورزش فوتبال به عنوان يکي از مهمترين اشکال انحراف و کج رفتاري در عرصه ورزش ، همچنين کسب آگاهي نسبت به عوامل بوجود آورنده آن ، بررسي فرايند استمرار و بقاي آن و درنتيجه پيامدهاي مربوطه اش امري مهم و ضروري است.

موضوع اين پژوهش «بررسي جامعه شناختي عوامل مؤثر بر ونداليسم و اوباشيگري در ورزش فوتبال » مي باشد که با هدف تبيين عوامل مؤثر بر رفتارهاي ونداليستيک و اوباشگرانه تماشاگران مسابقات فوتبال صورت گرفته است.

موضوع مورد مطالعه در قالب يک مدل تلفيقي تجربي و با استفاده از مهمترين متغيرهاي روان شناختي و جامعه شناختي، مورد بررسي و تبيين قرار گرفت. نمونه آماري در بين 384 نفر از تماشاگران مسابقه فوتبال دو تيم استقلال و پيروزي، در روز جمعه مورخه 10/1/1386 با استفاده از پرسشنامه و با روش نمونه گيري لايه اي در دسترس نشان مي دهد که مهمترين متغيرها و عوامل تأثيرگذار بر رفتارهاي ونداليستيک و اوباشگرانه تماشاگران فوتبال به ترتيب اهميت و ميزان تأثير آنها هيجان طلبي و عقده گشايي با ضريب بتاي 29/0 ، تيم گرايي با ضريب بتاي 24/0 ، تأثيرپذيري از گروه همالان با ضريب بتاي 20/0 ، سابقه درگيري و نزاع با ضريب بتاي 19/0 و ازهم گسيختگي رواني خانواده با ضريب بتاي 10/0 مي باشند. همچنين تماشاي فيلم هاي خشونت آميز تلويزيوني ، جماعت انبوه ، بحرانها و وقايع زندگي ، سابقه رفتار مجرمانه و تحريک مطبوعات ورزشي نيز داراي تأثير مثبت و مستقيمي بر ميزان رفتارهاي ونداليستيک و اوباشگرانه تماشاگران فوتبال مي باشند. در حاليکه دو متغير ميزان رضايت از عوامل وضعيتي و ميزان کنترل تماشاگران توسط نيروي انتظامي تأثيري منفي بر گرايش تماشاگران به ونداليسم و اوباشيگري در ورزش فوتبال دارند. علاوه بر اين نتايج تحقيق نشان مي دهد که از بين انواع رفتارهاي ونداليستيک و اوباشگرانه تماشاگران فوتبال ، فحاشي با فراواني 68/0 و شدت 55/0 مهمترين نوع انحراف و کج رفتاري در بين تماشاگران فوتبال مي باشد . پس از آن شعارنويسي با فراواني 47/0 و شدت 42/0 ، نزاع و درگيري با طرفداران رقيب با فراواني 38/0 و شدت 34/0 و پاره کردن صندلي و شکستن شيشه هاي اتوبوس ها با فراواني و شدت 33/0 در مرتبه بعدي قرار دارند.

کليد واژه ها: ونداليسم، اوباشيگري، خشونت، پرخاشگري، جامعه شناسي ورزش