تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : رضا صميم

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون وحيدا- دکتر وحيد قاسمي

تاريخ دفاع : 12/2/86

رشته و گرايش : علوم اجتماعي- جامعه شناسي

استاد مشاور : دکتر ساسان فاطمي

قشربندي اجتماعي و مصرف فرهنگي با تمرکز بر مصرف موسيقايي در شهر تهران

چكيده

تحقيق حاضر با عنوان « قشربندي اجتماعي و مصرف فرهنگي: با تمرکز بر مصرف موسيقايي در شهر تهران»، با دو هدف شناختي و کاربردي نگاشته شده است. به لحاظ شناختي آنچه اهميت دارد اين است که بتوان ارتباط قشربندي اجتماعي و مصرف فرهنگي (موسيقايي) را در بين جامعة آماري مورد مطالعه تنها به عنوان «موضوعي براي شناخت» و نه«موضوعي براي تاييد يا تکذيب» توصيف کرد.در اين سطح از تحقيق، شناخت الگوهاي مصرف کالاهاي موسيقايي، شناخت گونه هاي مختلف مصرف کنندگان موسيقي و تحليل پايگاه اجتماعي آنان و تبيين تفاوت دو مفهوم طبقه و پايگاه در ارتباط با مصرف موسيقايي، مورد نظر محقق بوده است. در سطح اهداف کاربردي نيز محقق با ارائة پيشنهادهايي بر اساس نتايج تحقيق سعي کرده است راهکارهايي در جهت تطبيق بيشتر ترجيحات و سلايق مخاطبان موسيقي با محصولات توليد شده در داخل ارائه دهد.

در اين تحقيق به سوالات مختلفي پاسخ داده شده است. برخي از اين سوالات عبارتند از: آيا متغير طبقه و پايگاه بر نوع و ميزان مصرف موسيقايي افراد موثر است؟ آيا ميان مفاهيم طبقه و پايگاه و نوع مصرف موسيقايي، تفاوت معني داري وجود دارد؟ آيا افراد حاضر در قشرهاي بالاي جامعه نسبت به افراد حاضر در قشرهاي پايين، در مصرف فرهنگي (موسيقايي) تساهل بيشتري به خرج مي دهند؟ آيا افراد حاضر در قشرهاي پايين جامعه از افراد حاضر در قشرهاي بالا، در مصرف فرهنگي (موسيقايي) انحصارطلب ترند؟ سوالات پيش گفته و فرضيات مورد نظر محقق براساس نظرياتي استخراج شده که در حوزة ارتباط قشربندي اجتماعي و مصرف فرهنگي مشهورند. براي پاسخگويي به اين سوالات، پس از يک تقسيم بندي کلي، انواع موسيقي مصرفي به 19 گروه تقسيم شده و گرايش جمعيت نمونه به اين انواع، سنجيده شده است.

داده هاي تحقيق، با کمک 380 پرسشنامه که توسط 4 گروه در 4 منطقة شهر تهران (اختياريه، الهيه، پونک، جواديه) تکميل شده، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان مي دهد که قشربندي اجتماعي با ميزان مصرف موسيقايي ارتباط معنا دار دارد. همچنين مشخص شد هرچه پايگاه افراد بالاتر باشد ميزان تساهل موسيقايي آنها بيشتر است و هرچه پايگاه آنها پايين تر باشد انحصارطلب ترند.

تمايل افراد به مصرف موسيقي متعلق به فرهنگ نخبه در صورتي که پايگاهشان بالا باشد بيشتر است. در صورت پايين بودن پايگاه اجتماعي افراد آنها بيشتر مصرف موسيقي متعلق به فرهنگ عامه يا توده را ترجيح مي دهند.

در پيشنهادهاي کاربردي مواردي نظير تغيير نگرش مسوولان فرهنگي به پديدة موسيقي به عنوان ابزاري براي ايجاد همبستگي اجتماعي و بالا بردن ميزان شناخت افراد جامعه نسبت به انواع موسيقي مورد توجه قرار گرفته است.