تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : حسين عبدلي

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اصغر منتظرالقائم

تاريخ دفاع : 10/7/85

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر سيد اصغر محمودآبادي

بررسي اوضاع سياسي ـ اجتماعي شيعيان افغانستان از فرمانروايي درّاني‌ها تا كودتاي سرخ (1126ـ1357 ش/ 1747ـ1978 م)

چکيده

شيعيان افغانستان از اقوام مختلف تشكيل شده‌اند و در استان‌هاي مختلف به شكل فراگير يا نقطه‌اي سكونت دارند اما به صورت عمده منطقة اصلي زندگي ايشان، ناحية مركزي افغانستان يعني هزاره‌جات مي‌باشد. هزاره‌ها و قزلباش‌ها عمده‌ترين طوايف شيعي افغانستان محسوب مي‌شوند كه به زبان فارسي تكلّم مي‌كنند و در سال 1160 ق/1747م احمدخان ابدالي را در رسيدن به قدرت و ايجاد زمينه‌هاي شكل‌گيري كشوري كه بعدها افغانستان ناميده شد ياري رساندند.

ابدالي‌ها كه از اقوام پشتون محسوب مي‌شوند، حنفي مذهبند و به دو شاخة مهّم سدوزايي و محمدزايي تقسيم مي‌شوند و از زمان قدرت‌يابي احمدخان تا پايان دورة مورد بحث قدرت را در اختيار داشتند. نتايج حاصله از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه ايشان براي قبضة كامل قدرت و دور نگه داشتن ساير اقوام از حوزة حاكميت به سياست پشتوني كردن افغانستان روي آوردند؛ سياستي كه با تحريكات خارجي به‌خصوص اقدامات تفرقه‌افكنانة انگليس جهت درهم شكستن اتحاد اقوام و قبايل و با هدف نفوذ بيشتر در سرزمين‌هاي مجاور هندوستان تشديد شد. در اين بين شيعيان كه اكثريت ايشان هيچگونه سنخيت فرهنگي چه به لحاظ مذهب و چه به لحاظ زبان با حُكّام پشتون نداشتند بيشترين صدمات و خسارات را متحمّل گرديدند. اثر فوق علاوه بر تبيين و تحليل نقش شيعيان در تحوّلات سياسي افغانستان در محدودة زماني ياد شده به بازنمايي و بررسي نقش ايشان در جنبش‌هاي اجتماعي و اصلاحي افغانستان مي‌پردازد و از توصيف وضعيت اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي جامعة شيعي رويگردان نيست.

در اين تحقيق جهت نيل به اهداف فوق از روش كتابخانه‌اي، اسنادي و توصيفي بهره‌ گرفته شده است.