تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : محمد رستم زاده

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر اصغر منتظرالقائم

تاريخ دفاع : 23/12/85

رشته و گرايش : تاريخ-اسلام

استاد مشاور : دکتر مصطفي پيرمراديان

قبيله ي بني نجّار و نقش آن در تاريخ تحولات اسلام تا پايان سال 132 هجري

چکيده

نقش قبايل عرب در تاريخ تحولات اسلام، بويژه اَوْسْ و خَزْرَجْ در گسترش و تثبيت اسلام در شبه جزيرة عربي و آگاهي و شناخت پيشينة آنان مي تواند روشن کنندة بسياري از زواياي تاريک تاريخ اسلام و چگونگي تحولات آن، در دوران پس از هجرت باشد.

قبيلة بني نجّار، يکي از شاخه هاي خَزْرَجْ و نخستين گروه از اهل يثرب بودندکه به دين اسلام مشرّف شدند و افتخار پيشگامي و پيشاهنگي در ايمان و توحيد را بدست آوردند. برخي اعضاي اين قبيله، در پيمانهاي عَقَبة اوّل و دوّم با رسول خدا صلي الله عليه وآله بيعت کردند و مقدمات هجرت پيامبر را به يثرب فراهم نمودند. پيمانهايي که در واقع، نقطة عطف درخشاني در پيشرفت و شکوفايي اسلام به شمار مي رود و شخصيتهاي که در آن پيمانهاي تاريخي شرکت داشتند، سهم بزرگي در اوج گيري نهضت اسلام داشتند. هنگامي که رسول خدا صلي الله عليه وآله وارد يثرب گرديد در ميان آنان مسجد را تاسيس و سکونت گزيد و اعضاي اين قبيله با ميزباني از رسول خداصلي الله عليه وآله و مهاجران، همراهي و مجاهدت در راه اسلام ، به لقب« انصار» مفتخر شدند. اين قبيله در حوادث دوران هجرت نقش بسزايي در غزوات اسلامي ايفا کردند. بگونه اي که تعداد بسياري از آنان در غزوات بدر، اُحُد، خَندق و ... به درجه شهادت نايل آمدند. سپس در تحولات دوران خلفاي نخستين و امويان در فتوح اسلامي در سرزمينهاي ايران و شام سهم بسزايي داشتند.

اين پايان نامه، بر آن است تا نقش قبيلة بني نجّار را در توسعة اسلام در سراسر شبه جزيرة عربي و ممالک همجوار همچون ايران و شام، مورد بحث و کنکاش قرار دهد.

هدف رساله، موقعيت يابي مساکن بني نجّار و تبيين جايگاه اين قبيله در حوادث صدر اسلام و نقش نخبگان در تحولات سياسي ، اجتماعي و فرهنگي تاريخ صدر اسلام مي باشد، که با تکيه بر تحليل روش محتوا و با استفاده از منابع درجة اوّل، اين امر امکان پذير نمود.

اميد است اين رساله بتواند پاسخگوي برخي سوالات علاقه مندان به اين نوع مقولات، باشد.

کليد واژه ها: اَز ْد، خَزْرَجْ، بني نجّار، اَوْسْ، بني مالک، يثرب