تحصيلات تکميلي

نام و نام خانوادگي : مجيد راستي بروجني

دانشکده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر فريدون الهياري

تاريخ دفاع : 21/12/85

رشته و گرايش : تاريخ- ايران دوره اسلامي

استاد مشاور : دکتر حسين ميرجعفري

بررسي تحولات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي اصفهان در دوران ايلخانان (656ـ 736 هـ .ق / 1258 ـ 1335 م)

چکيده

با حملات مغولان به ايران در اوايل قرن هفتم بسياري از مناطق ويران شدند. اصفهان به عنوان شهري مهم از نظر سياسي و تجاري در مرکز ايران هم پاي ديگر شهرهاي ايران در برابر حملات ويرانگر مغولان آسيب فراوان ديد. در اواسط قرن هفتم، مغولان در ايران سلسله‌اي به نام ايلخاني تشکيل دادند تا ضمن تسلط هر چه بهتر بر مناطق فتح شده از مزاياي اقتصادي و اجتماعي هر ناحيه بهره‌مند شوند. اصفهان در دوران ايلخاني (656ـ736هـ .ق) هر چند مانند ايالت خراسان و آذربايجان اهميت نيافت اما در عراق عجم جايگاهي ويژه يافت در اين دوران نائباني از طرف حاکم وقت ايلخاني به ايالت عراق عجم رهسپار مي‌شد و ايشان هر از گاهي اصفهان را به عنوان کرسي قدرت برمي‌گزيدند. ودر ساختار اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي شهر تغييراتي ايجاد كرد. بهاءالدين محمدجويني از سال 663 هـ.ق تا 678هـ.ق در اصفهان نائب حاکم ايلخاني بود و نظم و ثبات خاصي به شهر بخشيد حاکمان ديگري نيز در مقاطع مختلف زماني در اصفهان زمامداري کردند و تغييراتي را در عرصه‌هاي اجتماعي، اقتصادي شهر ايجاد كردند. اصفهان در دوران هشتاد سالة ايلخاني از نظر اقتصادي وضعيت نسبتاً مناسبي يافت و بازار علم و هنر نيز در شهر گرم بود تا جاييکه بناهايي که يادگار هنر عصر ايلخاني است در اصفهان ساخته شد. از سوي ديگر شيعيان در اين دوران از آزادي نسبي برخوردار شدند و علماي شيعه در اين شهر کتابهايي را نگاشتند. اصفهان در دوران ايلخاني پس از حملات ويرانگر مغولان احيا شد و هر چند شکوه عصر سلاجقه را باز نيافت اما شرايط جديدي را تجربه كرد كه چندان هم مطلوب نبود.

كليد واژه‌ها:

1- اصفهان. 2- ايلخانان. 3- بهاءالدين محمد جويني.