تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 28/8/81

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مرتضي هاشمي

نام و نام خانوادگي : محمدرضا عشقي خوزاني

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر غلامحسين شريفي

خزان و نااميدي در شعر معاصر(1357 - 1300)

چكيده

شك و ترديد، سرخوردگي و نااميدي، غم و داغ و به طور كلي بدبيني در آثار شاعران و هنرمندان، عكس‌العمل طبيعي آنان در برخورد با تناقضات دروني و اجتماعي است. وقتي هنرمند در نگرش روزمره و عادي خود به حوادث زندگي و روابط اجتماعي، تناقض، اختلاف، ناهمگوني و مجادله مي‌بيند؛ به آساني قادر به خويشتن داري نمي‌باشد. بويژه در شرايطي كه ناهنجاري‌ها ريشه در واقعيت داشته باشد و اصلاح آنها در كوتاه مدت امكان پذير نباشد. اين رساله به بررسي عوامل يأس و نااميدي در شعر شاعران معاصر مي پردازد و نيم نگاهي نيز به نااميدي‌هاي شاعران پيشين دارد. از نظر پژوهنده، تأثير رويدادهاي تاريخي، انقلاب مشروطه و نابساماني‌هاي پس از آن، وقوع دو جنگ خانمانسوز جهاني، حكومت استبداد زور و ترور پس از مشروطه، اقتصاد نابسامان، نبود رفاه اجتماعي، بهداشت و آموزش و پرورش مناسب، آزادي و استقلال در مملكت و تأثير عوامل اقليمي و جغرافياي سياسي ايران زمين و به طور كلي عقب ماندگي ايران از قافله‌ي پيشرفت و توسعه‌ي اقتصادي، فرهنگي و سياسي از يك طرف و تأثير مكاتب ادبي اروپايي چون رمانتيسم، سمبوليسم، سورئاليسم و ساير مكاتب ادبي و همچنين شرايط فردي و خانوادگي شاعران از ديگر سو عواملي است كه شرنگ نااميدي در كام شاعران معاصر ما ريخته است. در راستاي رسيدن به اين عوامل نمونه‌هايي از شعر شاعران و سخن آنان در جاي جاي آثار معاصران استخراج و در متن به عنوان شاهد آورده شده است اشعاري از بهترين سروده‌هاي حدود بيست تن ازشاعراني كه دچار انواع يأس و سرخوردگي از خود، زندگي، اجتماع و جهان شده‌اند. شاعراني چون نيمايوشيج، اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، فريدون توللي، فريدون مشيري، احمدشاملو، هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور و محمدرضا شفيعي كدكني در شعر نو و عارف قزويني، ميرزاده‌ي عشق، ملك الشعراي بهار، فرخي يزدي و محمد حسين شهريار از پيروان شعر كلاسيك فارسي.

اين رساله در پنج فصل: بررسي خزان و نااميدي و شاخه‌هاي يأس، خزان و نااميدي در شعر پيشينيان، دلايل بروز نااميدي در شاعران معاصر، بررسي و تحليل شعرهاي نااميدانه‌ي شعر نو و شعر كلاسيك تأليف و تنظيم گرديده است.