تحصيلات تکميلي

تاريخ دفاع : 29/6/82

رشته و گرايش : زبان فارسي-ادبيات

استاد مشاور : دکتر سيد مهدي نوريان-دکتر اسحاق طغياني

نام و نام خانوادگي : صادق فلاحي

دانشكده : ادبيات و علوم انساني

استاد راهنما : دکتر مهدي تدين

هنر در شاهنامه فردوسي

چكيده

هنر در شاهنامه‌ي‌حكيم ابوالقاسم فردوسي، كلمه اي است عام، پركار برد و كثيرالمعاني كه در مفاهيم بسيار متنوع ومتعددي به كار رفته است. در شاهنامه، هر گونه ويژگي يا عملي كه موجب فضل و برتري دارنده آن است، هنر ناميده مي‌شود و از اين جهت، با مفهوم امروزي آن، يعني هنرهاي زيبا و خاص متفاوت است. هنر‌ها، در واقع فضائل و ارزش‌هاي اجتماعي ايران عهد باستان هستند، و هنرمند، يعني كسي كه در وجه يا وجوهي از هنر بر ديگران برتري دارد.

معاني گوناگون هنر، پيوسته در شاهنامه تكرار مي‌شوند. عميق ترين و اساسي ترين مفاهيمي كه در حماسه‌ي ملي ايران مندرج است، همگي تحت مقوله‌ي هنر قرارمي‌گيرد كه آگاهي از آن‌ها، برابر است با شناخت موضوعي كل شاهنامه و احتواء بر مضامين بنيادين آن. در راستاي تحقق چنين هدفي، اين رساله در يك مقدمه و پنج فصل تهيه و تنظيم شده است :

الف- مقدمه، كه حاوي مطالبي كلي درباره‌ي موضوع، هدف، پيشينه، روش، سؤالات ويژه وانگيزه‌ي تحقيق است.

ب- فصل اول، شامل كليات تحقيق است كه به بررسي ريشه‌ي لغوي هنر و بسامد آن، جايگاه هنر نزد ملل و مكاتب و علوم مختلف، و سير تاريخي مفهوم هنر از آغاز تا روزگار معاصراختصاص يافته است. 

ج - فصل دوم، كه در آن اهميت هنر و معاني گوناگون آن در شاهنامه مورد بررسي قرارگرفته است. دراين فصل، بار ارزشي معاني هنر درفرهنگ كهن ايران زمين، از جهات گوناكون آشكارشده است.

د- فصل سوم، مربوط است به تقسيمات گوناگون هنر و در چهار بخش تهيه شده است : 1- تقسيم هنر براساس ماهيت و كيفيت، 2- تقسيم هنر بر اساس كاركرد و موضوع، 3- تقسيم هنر براساس وضوح و ابهام، 4- تقسيم هنربراساس اشخاص. دراين فصل، معاني مختلف هنر، خصوصيات كلي اقسام هنر، و جايگاه صاحبان انواع هنرها بررسي وتحليل شده است.

ه-فصل چهارم، بخش اعظم رساله رادر برمي‌گيرد و درسه بخش تهيه شده است : 1-تحليل مفاهيم اساسي و بنيادين شاهنامه، 2- بررسي هنرهاي پهلواني، 3- ذكر معاني منفرد و مبهم هنر.

و- فصل پنجم، جمع بندي ونتيجه گيري.

اين مكتوب، گامي است درجهت شناخت بهتر فردوسي وشاهنامه، و دريچه‌اي است گشاده بر روي نحوه‌ي تفكر جامعه‌ي ايران باستان كه اميد است در نظر عنايت انديشمندان و فرهيختگان گرانمايه مقبول افتد.